Chào các bạn, Quang VN đã trở lại!
Trong thế giới của giới siêu giàu (Ultra-High-Net-Worth Individuals), có một sự phân chia ngầm rất thú vị:
- Nếu bạn muốn sự êm ái tuyệt đối, muốn tách biệt với thế giới phàm trần và có tài xế riêng đeo găng tay trắng mở cửa: Bạn mua Rolls-Royce.
- Nhưng nếu bạn muốn sự sang trọng đó, nhưng vẫn muốn cảm nhận sức mạnh của động cơ V12 dưới chân ga, muốn tự tay vần vô lăng lướt đi trên đường cao tốc với tốc độ 300km/h: Bạn mua Bentley.
Bentley là sự kết hợp kỳ lạ giữa “Quý tộc” và “Côn đồ”. Nó sang trọng, đắt tiền, nhưng nó cũng thô bạo và mạnh mẽ. Người sáng lập W.O. Bentley từng nói: “Tôi muốn tạo ra một chiếc xe nhanh, một chiếc xe tốt, chiếc xe tốt nhất trong phân khúc.”
Nhưng ít ai biết rằng, Bentley đã từng phá sản vì quá đam mê đua xe. Nó từng bị Rolls-Royce mua lại để… triệt tiêu sự cạnh tranh. Và đỉnh điểm là vào năm 1998, Bentley trở thành “kẻ đứng giữa” trong cuộc chiến giành giật con tin điên rồ nhất lịch sử giữa hai gã khổng lồ Đức: BMW và Volkswagen.
Hôm nay, hãy cùng Quang rót một ly rượu vang, bật một bản nhạc Jazz và quay ngược thời gian về London năm 1919 để xem huyền thoại này bắt đầu như thế nào nhé.
Chương 1: W.O. Bentley & Tình Yêu Với Đầu Máy Xe Lửa (1919)
Người cha đẻ của hãng là Walter Owen Bentley (thường gọi là W.O.). Ông sinh năm 1888 tại London trong một gia đình khá giả. Niềm đam mê đầu tiên của ông không phải ô tô, mà là Tàu hỏa. Ông từng làm kỹ sư học việc tại xưởng đường sắt Great Northern. Ông mê mẩn sức mạnh của những đầu máy hơi nước khổng lồ chạy bằng than.
Chính tư duy “đầu máy xe lửa” này đã ảnh hưởng đến cách ông thiết kế ô tô sau này: To, Nặng, Bền và Mạnh. (Khác hẳn Colin Chapman của Lotus là “Nhẹ và Mỏng”).
Năm 1912, W.O. cùng anh trai nhập khẩu xe ô tô Pháp (DFP) về bán. Ông phát hiện ra một bí mật: Nếu thay piston gang bằng piston nhôm, động cơ sẽ nhẹ hơn và mạnh hơn. Ông áp dụng sáng kiến này để chế tạo động cơ máy bay cho Không quân Hoàng gia Anh trong Thế chiến I (động cơ Bentley BR1). Nhờ đó, ông được thưởng một khoản tiền lớn (8.000 Bảng) từ Chính phủ.
Ngày 10/07/1919, với số tiền thưởng đó, ông thành lập Bentley Motors Ltd. tại Cricklewood, London. Mục tiêu: Làm ra chiếc xe thể thao của riêng mình.
💰 Góc nhìn Tài chính của Quang VN: W.O. Bentley là một kỹ sư thiên tài nhưng là một doanh nhân… ngây thơ. Ông bị ám ảnh bởi chất lượng (Over-engineering). Ông dùng những vật liệu tốt nhất, đắt nhất mà không quan tâm đến chi phí (Cost of Goods Sold). Chiếc xe đầu tiên Bentley 3 Litre (1921) có giá bán lên tới 1.000 Bảng (tương đương 50.000 Bảng ngày nay), chỉ dành cho giới siêu giàu. Dù bán giá cao, biên lợi nhuận của Bentley vẫn thấp vì chi phí sản xuất quá lớn.
Chương 2: The Bentley Boys – Những Gã Trai Hư Giàu Có (1920s)
Bentley không có tiền để quảng cáo. W.O. chọn cách marketing mạo hiểm nhất: Đua xe. Nếu xe thắng giải, nó sẽ nổi tiếng.
Nhưng ai sẽ lái? W.O. không đủ tiền thuê tay đua chuyên nghiệp. May mắn thay, xe Bentley thu hút được một nhóm khách hàng đặc biệt. Họ là những công tử nhà giàu, thừa tiền, mê tốc độ và thích tiệc tùng. Họ được gọi là “The Bentley Boys”.
- Woolf Barnato: Người thừa kế mỏ kim cương Kimberley (Nam Phi). Giàu nứt đố đổ vách.
- Glen Kidston: Sĩ quan hải quân, người từng sống sót sau 2 vụ tai nạn máy bay.
- Tim Birkin: Nam tước, người luôn quấn khăn lụa trắng khi đua xe.
Họ mua xe Bentley, tự bỏ tiền túi ra độ xe, và lái nó đi đua tại giải Le Mans 24h ở Pháp. Họ biến Le Mans thành sân chơi riêng của mình. Bentley vô địch Le Mans 5 lần trong thập niên 20 (1924, 1927, 1928, 1929, 1930).
Hình ảnh những chiếc Bentley màu xanh lục (British Racing Green) to lớn, lấm lem bùn đất, đánh bại những chiếc Bugatti nhỏ bé đã trở thành huyền thoại. Ettore Bugatti từng mỉa mai: “Bentley là những chiếc xe tải chạy nhanh nhất thế giới”.
Chương 3: Woolf Barnato & Vụ Cá Cược “Blue Train” (1930)
Trong số các Bentley Boys, Woolf Barnato là người quan trọng nhất. Năm 1925, khi Bentley Motors cạn tiền và sắp phá sản (do chi phí đua xe quá lớn), Barnato đã rót tiền túi ra mua lại công ty và trở thành Chủ tịch. Ông là “Mạnh Thường Quân” cứu sống Bentley.
Giai thoại nổi tiếng nhất: Cuộc đua với Tàu Hỏa Xanh (Blue Train Race). Tháng 3/1930, tại một bữa tiệc ở Cannes (Pháp), Barnato cá cược 100 Bảng (số tiền lớn thời đó) với bạn bè rằng: Ông có thể lái chiếc Bentley Speed Six về tới London trước khi chuyến tàu hỏa tốc hành Le Train Bleu đi từ Cannes về tới Calais (bờ biển Pháp).
- Tàu hỏa: Chạy trên đường ray, không kẹt xe.
- Bentley: Chạy trên đường đất đá, lốp dễ nổ, không có đèn đường, không có GPS.
Barnato xuất phát lúc 17:45. Ông lái xe xuyên đêm, vượt qua mưa bão, sương mù, thay lốp xe trong bóng tối. Sáng hôm sau, ông đỗ xe trước cửa câu lạc bộ ở London lúc 15:20. Bốn phút sau, đoàn tàu Blue Train mới… đến ga Calais (Pháp). Barnato đã thắng. Ông về đích trước đoàn tàu tới 4 tiếng đồng hồ (tính cả thời gian đi phà qua eo biển Anh).
Dù sau đó ông bị cảnh sát Pháp phạt tiền vì đua xe trái phép, nhưng vụ cá cược này đã chứng minh sức mạnh bền bỉ khủng khiếp của xe Bentley.
Chương 4: Đại Suy Thoái & Sự Sụp Đổ Tài Chính (1931)
Năm 1930, Woolf Barnato rút lui khỏi đường đua. Năm 1931, cuộc Đại Suy Thoái (The Great Depression) lan đến Anh. Những chiếc Bentley động cơ 8.0 Lít ngốn xăng và đắt đỏ không còn ai mua. Công ty Bentley Motors vỡ nợ. Tòa án ra lệnh thanh lý tài sản.
Màn kịch thâu tóm: W.O. Bentley hy vọng hãng xe Napier sẽ mua lại mình để cùng nhau phát triển. Nhưng vào phút chót, một thực thể bí ẩn tên là “British Central Equitable Trust” đã nhảy vào trả giá cao hơn và mua đứt Bentley. Sau khi ký hợp đồng xong xuôi, W.O. mới ngã ngửa khi biết: Đứng sau thực thể đó chính là Rolls-Royce.
Rolls-Royce mua Bentley không phải để phát triển, mà để giết chết đối thủ. Họ sợ chiếc Bentley 8 Litre sẽ đe dọa doanh số của Rolls-Royce Phantom II. W.O. Bentley bị buộc phải làm việc cho Rolls-Royce theo hợp đồng, nhưng ông bị tước hết quyền lực và bị đối xử như một nhân viên quèn. Ông cay đắng rời đi năm 1935.
💰 Góc nhìn Tài chính của Quang VN: Đây là một vụ Hostile Takeover (Thâu tóm thù địch) trá hình. Rolls-Royce muốn loại bỏ mối đe dọa. Sau khi mua xong, Rolls-Royce đóng cửa nhà máy của Bentley ở Cricklewood, ngừng sản xuất động cơ riêng của Bentley. Từ năm 1933 đến 1998, xe Bentley thực chất chỉ là xe Rolls-Royce đổi logo (Badge Engineering).
- Bentley = Rolls-Royce + Lưới tản nhiệt tròn + Bỏ biểu tượng nữ thần Spirit of Ecstasy.
- Khách hàng mua Bentley lúc này là những người muốn đi Rolls-Royce nhưng sợ bị hàng xóm đánh giá là khoe khoang. Họ gọi Bentley là “The Silent Sports Car” (Chiếc xe thể thao thầm lặng).
Chương 5: Bentley Turbo R – Cú Hích Tìm Lại Bản Sắc (1980s)
Trong suốt 50 năm dưới bóng Rolls-Royce, doanh số Bentley cực thấp (chỉ chiếm 5% tổng sản lượng của công ty mẹ). Thương hiệu này suýt bị khai tử.
Nhưng vào thập niên 80, các kỹ sư Rolls-Royce muốn thử nghiệm một cái gì đó mới mẻ. Họ lấy động cơ V8 6.75L, gắn thêm bộ tăng áp (Turbocharger) và lắp vào khung gầm cứng hơn. Năm 1985, Bentley Turbo R ra đời.
- Chữ R: Roadholding (Bám đường).
- Nó nặng 2.5 tấn nhưng chạy nhanh như gió và ôm cua cực ngọt.
Turbo R thành công rực rỡ. Nó đánh thức DNA thể thao đã ngủ quên của Bentley. Đột nhiên, giới trẻ thượng lưu (Young Money) đổ xô đi mua Bentley thay vì Rolls-Royce già cỗi. Doanh số Bentley tăng vọt, chiếm tới 50% sản lượng nhà máy Crewe. Bentley đã cứu sống Rolls-Royce Motors đang gặp khó khăn tài chính.
Chương 6: Cuộc Chiến Vương Quyền 1998 – Màn Hài Kịch Giữa VW và BMW
Năm 1998, tập đoàn Vickers (chủ sở hữu Rolls-Royce & Bentley lúc đó) muốn bán mảng xe hơi để tập trung vào công nghiệp quốc phòng. Hai gã khổng lồ Đức nhảy vào: Volkswagen (VW) và BMW.
- BMW: Đang cung cấp động cơ cho Rolls-Royce/Bentley. Họ tự tin mình là đối tác chiến lược. Họ trả giá 340 triệu Bảng.
- VW: Dưới sự dẫn dắt của Ferdinand Piëch hiếu chiến, muốn sưu tập xe sang. Họ trả giá cao hơn: 430 triệu Bảng.
Vickers (vì tham tiền) đã bán cho VW. VW hân hoan sở hữu nhà máy Crewe huyền thoại, bản thiết kế xe, biểu tượng nữ thần Spirit of Ecstasy và lưới tản nhiệt hình đền Pantheon.
Nhưng có một cú lừa lịch sử: Tên thương hiệu “Rolls-Royce” lại không thuộc về Vickers. Nó thuộc về hãng máy bay Rolls-Royce PLC (một công ty hoàn toàn khác). Rolls-Royce PLC lại thích BMW hơn. Họ quyết định bán quyền sử dụng tên thương hiệu “Rolls-Royce” cho BMW với giá rẻ bèo: 40 triệu Bảng.
Tình thế dở khóc dở cười:
- VW: Có nhà máy, có xe, có biểu tượng nữ thần… nhưng không được dùng tên Rolls-Royce. (Chỉ được dùng tên Bentley).
- BMW: Có cái tên Rolls-Royce, nhưng không có nhà máy, không có xe, không có nhân viên.
Sau một hồi đàm phán căng thẳng, hai bên đạt thỏa thuận chia chác:
- Từ 1998 đến 2002: BMW cho phép VW dùng tên Rolls-Royce tạm thời.
- Từ 01/01/2003: VW sở hữu hoàn toàn Bentley. BMW sở hữu hoàn toàn Rolls-Royce (và phải xây nhà máy mới).
💰 Góc nhìn Tài chính của Quang VN: VW ban đầu có vẻ bị hớ. Họ bỏ ra 430 triệu Bảng mà mất đi thương hiệu danh giá nhất (Rolls-Royce). Nhưng Ferdinand Piëch (Chủ tịch VW) sau này cười khẩy: “Tôi thực sự chỉ muốn Bentley thôi.” Tại sao? Vì Bentley có tiềm năng sản lượng (Volume) lớn hơn. Rolls-Royce quá đắt, chỉ bán được vài trăm xe. Bentley có thể bán hàng chục ngàn xe nếu biết cách làm. Và lịch sử đã chứng minh Piëch đúng.
Chương 7: Continental GT & Sự Hồi Sinh Dưới Bàn Tay Người Đức (2003)
Khi về tay VW, Bentley được bơm tiền tấn để hiện đại hóa nhà máy Crewe (vốn đã cũ nát). Năm 2003, chiếc xe đầu tiên dưới thời VW ra mắt: Bentley Continental GT.
Đây là một siêu phẩm:
- Thiết kế: Coupe 2 cửa, đẹp mê hồn, lấy cảm hứng từ dòng R-Type thập niên 50.
- Động cơ: W12 6.0L tăng áp kép (ghép từ 2 động cơ VR6 của VW). Công suất 552 mã lực.
- Hệ dẫn động: 4 bánh toàn thời gian (AWD) mượn từ Audi Quattro.
- Giá: Khoảng 150.000 USD.
Continental GT tạo ra một cơn sốt toàn cầu. Các ngôi sao bóng đá, rapper, doanh nhân đều phải có một chiếc. Nó biến Bentley từ một hãng xe bán vài trăm chiếc/năm thành hãng xe bán 10.000 chiếc/năm. Nó định nghĩa lại phân khúc Grand Tourer (Xe thể thao đường trường hạng sang).
Chương 8: Bentayga – Kẻ Mở Đường Cho Kỷ Nguyên Siêu SUV (2016)
Sau thành công của Continental GT và Flying Spur (bản sedan 4 cửa), Bentley cần một cú hích mới. Thị trường đang phát cuồng vì SUV. Porsche đã thành công với Cayenne. Bentley quyết định làm SUV siêu sang đầu tiên trên thế giới: Bentley Bentayga.
- Khung gầm: Dùng chung nền tảng MLB Evo với Audi Q7, Porsche Cayenne và Lamborghini Urus (đây là lợi thế của việc nằm trong tập đoàn VW).
- Nội thất: Xa xỉ tột bậc. Có tùy chọn đồng hồ Breitling gắn trên táp-lô giá… 160.000 USD (đắt hơn cả cái xe).
Dù bị chê là thiết kế hơi “thô”, nhưng Bentayga bán chạy như tôm tươi. Nó trở thành mẫu xe bán chạy nhất của Bentley (chiếm 40% doanh số). Thành công của Bentayga đã buộc Rolls-Royce phải làm Cullinan, Lamborghini làm Urus và Aston Martin làm DBX. Bentley là kẻ mở đường (First Mover).
💰 Góc nhìn Tài chính của Quang VN: Bentayga là “Cỗ máy in tiền” (Cash Cow) thực sự. Nhờ chia sẻ khung gầm với Audi Q7 (xe giá 60k), nhưng Bentayga bán giá 200k. Chi phí R&D được san sẻ cho cả tập đoàn, giúp biên lợi nhuận của Bentley tăng vọt. Năm 2022, Bentley đạt lợi nhuận kỷ lục 708 triệu Euro.
Chương 9: Mulliner & Nghệ Thuật Cá Nhân Hóa (Bespoke)
Để cạnh tranh với Rolls-Royce, Bentley đẩy mạnh bộ phận cá nhân hóa Mulliner. Mulliner vốn là một hãng đóng thân xe (Coachbuilder) lâu đời từ thế kỷ 18 (làm xe ngựa), sau này được Bentley mua lại.
Khách hàng của Mulliner có thể yêu cầu bất cứ thứ gì:
- Màu sơn theo màu son môi của vợ.
- Gỗ ốp lấy từ cây trong vườn nhà.
- Chỉ khâu ghế theo màu cờ tổ quốc.
Mulliner còn làm ra những chiếc xe phiên bản giới hạn (Limited Edition) như Bentley Bacalar (chỉ 12 chiếc, giá 2 triệu USD) hay Bentley Batur. Những chiếc xe này không chỉ là phương tiện, chúng là tác phẩm nghệ thuật và khoản đầu tư sinh lời.
Chương 10: Beyond100 & Tương Lai Thuần Điện
Bentley đã hơn 100 tuổi. Chiến lược tiếp theo là “Beyond100”. Mục tiêu: Trở thành hãng xe sang bền vững nhất thế giới.
- 2026: Chỉ bán xe Plug-in Hybrid (PHEV) và xe điện (BEV).
- 2030: Chuyển hoàn toàn sang xe thuần điện.
Đây là một thách thức lớn. Khách hàng Bentley yêu thích tiếng gầm của động cơ W12 và V8. Liệu họ có chấp nhận sự im lặng của động cơ điện? Bentley tin rằng mô-men xoắn tức thì và sự êm ái tuyệt đối của xe điện thực ra rất phù hợp với triết lý sang trọng của hãng.
Lời Kết: Sự Sang Trọng Của Tốc Độ
Các bạn độc giả thân mến,
Câu chuyện của Bentley là hành trình tìm lại bản ngã. Từ những gã trai hư “Bentley Boys” đốt lốp trên đường đua, đến những năm tháng sống kiếp “vợ lẽ” của Rolls-Royce, và giờ đây là viên ngọc quý trên vương miện của tập đoàn Volkswagen.
Bentley khác biệt bởi nó không bắt bạn phải lựa chọn giữa Sang trọng và Hiệu suất. Nó cho bạn cả hai. Nó là chiếc xe bạn có thể lái đi họp Hội đồng quản trị vào buổi sáng, và lái ra đường đua vào buổi chiều.
Với nhà đầu tư, Bentley là minh chứng cho thấy: Một thương hiệu di sản (Heritage Brand) nếu được quản trị đúng cách và bơm vốn kịp thời, có thể tạo ra biên lợi nhuận không tưởng.
Bạn thích vẻ quý tộc của Rolls-Royce hay sự mạnh mẽ của Bentley? Bạn nghĩ sao về việc Bentley sẽ bỏ động cơ xăng? Hãy chia sẻ cùng Quang nhé!
📌 Key Takeaways (Bài Học Cốt Lõi)
- Founder’s Passion vs. Business Reality: W.O. Bentley làm ra những chiếc xe tuyệt vời nhưng không biết quản lý tài chính. Đam mê kỹ thuật mà thiếu tư duy dòng tiền sẽ dẫn đến phá sản.
- Marketing bằng Storytelling: Huyền thoại “Bentley Boys” và vụ cá cược Blue Train là những câu chuyện marketing vĩ đại, tạo nên hào quang (Halo) cho thương hiệu suốt 100 năm.
- Chiến lược M&A của VW: Việc mua Bentley và đầu tư vào nhà máy, công nghệ nhưng giữ nguyên DNA Anh Quốc là một thành công lớn của Volkswagen (trái ngược với thất bại khi mua Rover của BMW).
- Platform Sharing (Chia sẻ nền tảng): Thành công của Continental GT và Bentayga đến từ việc tận dụng khung gầm của tập đoàn mẹ (VW/Audi) để giảm chi phí, nhưng bọc bên ngoài lớp vỏ siêu sang để bán giá cao.
- Bespoke (Cá nhân hóa): Khi bán hàng cho giới siêu giàu, giới hạn không nằm ở kỹ thuật mà nằm ở trí tưởng tượng. Dịch vụ Mulliner giúp Bentley móc thêm hầu bao của khách hàng một cách tinh tế.
🙋 FAQ – Hỏi Nhanh Đáp Gọn Về Bentley
Q: Bentley là xe của nước nào? A: Anh Quốc (Trụ sở và nhà máy tại Crewe). Nhưng chủ sở hữu hiện tại là Tập đoàn Volkswagen (Đức). (Cụ thể hơn là thuộc quyền quản lý của thương hiệu con Audi trong tập đoàn).
Q: Logo chữ B có cánh nghĩa là gì? A: Chữ B là Bentley. Đôi cánh tượng trưng cho tốc độ và giấc mơ bay bổng (W.O. xuất thân làm động cơ máy bay). Một chi tiết thú vị: Số lượng lông vũ trên hai cánh không bằng nhau (bên trái 10, bên phải 11 hoặc ngược lại tùy dòng xe) để chống làm giả.
Q: Động cơ W12 là gì? A: Là đặc sản của Bentley thời hiện đại. Nó giống như hai động cơ V6 ghép lại thành hình chữ W. Nó gọn hơn động cơ V12 truyền thống nhưng cực kỳ mạnh mẽ và êm ái. Tuy nhiên, Bentley đã thông báo sẽ ngừng sản xuất động cơ W12 vào năm 2024 để chuyển sang Hybrid.
Q: Bentley và Rolls-Royce xe nào đắt hơn? A: Rolls-Royce thường đắt hơn và định vị cao hơn một bậc (Ultra-Luxury). Bentley định vị là xe sang thể thao (Luxury Sport). Ví dụ: Rolls-Royce Phantom đắt gấp đôi Bentley Flying Spur.
Q: Xe Bentley có bền không? A: Khung gầm và động cơ (chia sẻ với VW/Audi) khá bền. Tuy nhiên, nội thất gỗ da thủ công và hệ thống điện tử phức tạp đòi hỏi bảo dưỡng rất kỹ lưỡng và tốn kém. “Nuôi” một chiếc Bentley tốn khoảng vài trăm triệu đồng mỗi năm là bình thường.
Quang VN – Blog Tài chính & Kinh doanh thực chiến.
Có thể bạn sẽ thích: