Chào các bạn, Quang VN đã trở lại!
Trong bộ ba “Holy Trinity” (Tam bảo) của thế giới siêu xe hiện đại (Ferrari LaFerrari, Porsche 918 Spyder, McLaren P1), cái tên McLaren thường ít được công chúng biết đến nhất so với hai gã khổng lồ kia.
Nhưng trong giới kỹ thuật và đua xe F1, McLaren là một vị thần.
- Ferrari đua bằng đam mê.
- McLaren đua bằng số liệu.
Trụ sở của McLaren (MTC) tại Woking, Anh Quốc không giống một nhà máy ô tô. Nó giống một phòng thí nghiệm của NASA: Sạch sẽ đến mức bạn có thể ăn cơm trên sàn nhà, yên tĩnh tuyệt đối và trắng toát. Đó là phản chiếu tính cách của hãng xe này: Chính xác, Lạnh lùng và Hoàn hảo.
Họ là cha đẻ của vật liệu sợi Carbon trên ô tô. Họ là người tạo ra chiếc xe thương mại nhanh nhất thế giới thập niên 90 (McLaren F1) mà đến nay vẫn chưa có chiếc xe hút khí tự nhiên nào vượt qua được.
Tuy nhiên, làm xe hay là một chuyện, kiếm tiền lại là chuyện khác. McLaren đã trải qua những cơn sóng gió tài chính khủng khiếp, buộc họ phải bán cả những chiếc xe đua di sản và thậm chí bán cả trụ sở làm việc để tồn tại.
Hôm nay, hãy cùng Quang bước vào thế giới của những kỹ sư điên rồ nhất nước Anh để khám phá lịch sử của thương hiệu mang logo hình “Tốc độ” (Speedmark) này nhé.
Chương 1: Bruce McLaren – Cậu Bé Khuyết Tật Và Giấc Mơ Tốc Độ (1937 – 1970)
Người sáng lập Bruce McLaren sinh năm 1937 tại Auckland, New Zealand. Năm 9 tuổi, Bruce mắc bệnh Perthes (hoại tử xương hông). Cậu bé phải nằm liệt giường 2 năm và đi khập khiễng suốt đời với chân trái ngắn hơn chân phải. Nhưng sự khuyết tật thể xác không ngăn cản được tinh thần tốc độ. Cha của Bruce là một thợ sửa xe và tay đua nghiệp dư. Bruce lớn lên trong mùi dầu nhớt.
Năm 1958, nhờ tài năng thiên bẩm, Bruce được học bổng “Driver to Europe” để sang Anh đua xe. Ông gia nhập đội đua Cooper và ngay lập tức gây chấn động.
- Năm 22 tuổi, Bruce trở thành tay đua trẻ nhất lịch sử giành chiến thắng tại một chặng đua F1 (kỷ lục này tồn tại suốt 44 năm mới bị Fernando Alonso phá vỡ).
Thành lập đội đua: Bruce không chỉ lái hay, ông còn là một kỹ sư giỏi. Ông muốn tự thiết kế xe cho mình. Năm 1963, ông thành lập Bruce McLaren Motor Racing (tiền thân của McLaren ngày nay). Logo đầu tiên của hãng là hình con chim Kiwi (biểu tượng của New Zealand) đang chạy tốc độ cao.
Đội đua McLaren nhanh chóng thống trị giải đua Can-Am (Bắc Mỹ). Những chiếc xe màu cam (Papaya Orange) của họ nhanh đến mức người ta gọi giải đua này là “The Bruce and Denny Show” (Bruce và đồng đội Denny Hulme cứ thay nhau về nhất).
Cái chết bi thảm: Ngày 02/06/1970, khi đang chạy thử chiếc xe đua M8D mới tại trường đua Goodwood, phần đuôi xe bị bung ra ở tốc độ cao. Chiếc xe mất lái, lao vào trạm quan sát. Bruce McLaren tử nạn ngay lập tức ở tuổi 32. Ông ra đi khi sự nghiệp đang ở đỉnh cao, để lại một công ty non trẻ và một giấc mơ dang dở: Làm ra chiếc xe đường phố đầu tiên (chiếc M6GT).
Chương 2: Thời Kỳ Teddy Mayer & Chức Vô Địch Đầu Tiên (1970 – 1980)
Sau khi Bruce mất, nhiều người nghĩ McLaren sẽ tan rã. Nhưng Teddy Mayer (người quản lý đội đua) và các cộng sự đã tiếp quản tay lái. Họ quyết tâm duy trì di sản của Bruce.
Năm 1974, tay đua Emerson Fittipaldi lái chiếc McLaren M23 giành chức vô địch F1 thế giới đầu tiên cho đội. McLaren trở thành một thế lực tại F1. James Hunt tiếp tục mang về chức vô địch năm 1976 (câu chuyện được kể trong phim Rush).
Tuy nhiên, đến cuối thập niên 70, McLaren bắt đầu sa sút. Xe chạy chậm, tài trợ cạn kiệt. Họ cần một luồng gió mới.
Chương 3: Ron Dennis & Dự Án 4 (Project 4) – Cuộc Cách Mạng Carbon (1980)
Năm 1980, nhà tài trợ chính Marlboro (thuốc lá) chán nản với thành tích kém cỏi của McLaren. Họ ép McLaren phải sáp nhập với một đội đua F2 đầy tham vọng tên là Project 4. Người đứng đầu Project 4 là Ron Dennis.
Ron Dennis là một người đàn ông cực đoan. Ông bị mắc chứng OCD (Rối loạn ám ảnh cưỡng chế) nặng. Ông muốn mọi thứ phải sạch sẽ, ngăn nắp và hoàn hảo tuyệt đối. Khi Ron Dennis nắm quyền kiểm soát McLaren, ông đã thay đổi tất cả. Mã tên các xe đua của McLaren chuyển thành MP4 (Marlboro Project 4).
Vũ khí bí mật: Sợi Carbon (Carbon Fiber) Năm 1981, Ron Dennis và kỹ sư John Barnard tung ra chiếc xe đua MP4/1. Đây là chiếc xe F1 đầu tiên trên thế giới có khung gầm làm hoàn toàn bằng Sợi Carbon Composite.
- Trước đó: Xe đua làm bằng nhôm.
- Đối thủ cười nhạo: “Nhựa à? Nó sẽ vỡ vụn khi va chạm cho xem.”
Tại giải GP Ý, tay đua John Watson lái chiếc MP4/1 bị tai nạn kinh hoàng, xe đâm vào rào chắn gãy đôi. Mọi người nín thở. Nhưng Watson bước ra khỏi xe bình an vô sự. Khoang lái Carbon (Monocoque) còn nguyên vẹn. Cả thế giới F1 sững sờ. McLaren đã chứng minh Carbon cứng hơn thép nhưng nhẹ hơn nhôm. Từ đó, Carbon trở thành tiêu chuẩn bắt buộc của F1 và siêu xe.
💰 Góc nhìn Tài chính của Quang VN: Ron Dennis không chỉ giỏi kỹ thuật, ông là bậc thầy kinh doanh. Ông biến McLaren từ một đội đua lấm lem thành một tập đoàn công nghệ cao. Ông bán công nghệ, bán hình ảnh. Dưới thời Ron Dennis, McLaren (với động cơ Porsche và sau đó là Honda) thống trị F1 thập niên 80-90 với các huyền thoại Niki Lauda, Alain Prost và Ayrton Senna. Tiền tài trợ chảy về như nước.
Chương 4: McLaren F1 – Chiếc Xe Vĩ Đại Nhất Thế Kỷ 20 (1992)
Năm 1988, khi đang chờ chuyến bay ở sân bay Milan, Ron Dennis và kỹ sư trưởng Gordon Murray (thiên tài thiết kế) ngồi vẽ vời. Họ muốn làm ra một chiếc xe đường phố (Road car) tối thượng. Không giới hạn ngân sách. Không thỏa hiệp.
Năm 1992, McLaren F1 ra đời. Đến tận bây giờ, nó vẫn được coi là chiếc siêu xe vĩ đại nhất mọi thời đại.
- Ghế lái: Nằm chính giữa (Central Driving Position). Hai ghế phụ hai bên. (Mô phỏng cảm giác lái F1).
- Vật liệu: Carbon toàn thân. Titan, Magie.
- Khoang máy: Được dát vàng lá 24K. (Không phải để khoe giàu, mà vì vàng là vật liệu phản nhiệt tốt nhất, giúp bảo vệ khung carbon khỏi nhiệt độ của động cơ).
- Động cơ: V12 6.1L của BMW (hút khí tự nhiên).
- Tốc độ: 386 km/h (Kỷ lục thế giới cho xe thương mại thời đó, và vẫn là kỷ lục cho xe hút khí tự nhiên).
Giá bán: 1 triệu Bảng (năm 1992!). McLaren F1 không mang lại nhiều lợi nhuận (vì chi phí sản xuất quá cao và chỉ làm 106 chiếc), nhưng nó đưa thương hiệu McLaren lên “bàn thờ” của các vị thần tốc độ.
Chương 5: Mercedes-Benz SLR McLaren – Cuộc Hôn Nhân Gượng Ép (2003)
Thập niên 90 và 2000, Mercedes là nhà cung cấp động cơ cho đội đua F1 của McLaren. Họ muốn hợp tác làm một siêu xe thương mại. Kết quả là Mercedes-Benz SLR McLaren.
Đây là một chiếc xe gây tranh cãi.
- Gordon Murray (McLaren): Muốn một chiếc xe nhẹ, động cơ đặt giữa, thuần khiết.
- Mercedes: Muốn một chiếc xe sang trọng, êm ái, động cơ đặt trước, hộp số tự động.
Kết quả là một sự thỏa hiệp: SLR có động cơ đặt trước (Mũi xe dài ngoằng), thân carbon, nhưng nặng và dùng hộp số tự động 5 cấp chậm chạp. Dù rất đẹp và nhanh, nhưng mối quan hệ giữa hai bên rạn nứt. Ron Dennis muốn McLaren độc lập, không muốn làm “xưởng gia công” cho Mercedes.
Chương 6: McLaren Automotive & MP4-12C – Tuyên Chiến Với Ferrari (2010)
Năm 2010, Ron Dennis tách mảng xe thương mại ra thành công ty độc lập: McLaren Automotive. Mục tiêu: Trở thành đối thủ trực tiếp của Ferrari và Lamborghini. Sản phẩm đầu tay: MP4-12C (sau gọi tắt là 12C).
- Công nghệ: Khung gầm MonoCell bằng Carbon (đúc nguyên khối). Đây là lần đầu tiên công nghệ này được dùng cho xe ở phân khúc giá “bình dân” (so với siêu xe).
- Hệ thống treo: ProActive Chassis Control (không dùng thanh cân bằng cứng, mà dùng thủy lực liên kết 4 bánh). Giúp xe êm như Rolls-Royce khi đi phố nhưng cứng như đá khi đua.
12C nhanh hơn Ferrari 458 Italia về thông số, nhưng bị chê là “thiếu cảm xúc” (tiếng pô không hay, thiết kế quá hiền lành). McLaren bị gọi là những gã kỹ sư mọt sách làm xe.
💰 Góc nhìn Tài chính của Quang VN: Việc chuyển từ đội đua sang hãng sản xuất xe (Manufacturer) là một bước nhảy vọt về rủi ro tài chính. McLaren phải đầu tư hàng trăm triệu Bảng để xây nhà máy (MPC – McLaren Production Centre). Nhà máy này được thiết kế bởi kiến trúc sư lừng danh Norman Foster, nằm âm dưới lòng đất để không phá vỡ cảnh quan. Đây là giai đoạn đốt tiền (Capital Intensive) khủng khiếp.
Chương 7: P1 & Cuộc Chiến “Holy Trinity” (2013)
Để khẳng định vị thế, năm 2013, McLaren tung ra P1. Đây là hậu duệ tinh thần của F1 huyền thoại.
- Động cơ: V8 Twin-Turbo + Mô tơ điện (Hybrid). Tổng công suất 903 mã lực.
- Thiết kế: Khí động học điên rồ, trông như phi thuyền người ngoài hành tinh.
P1 cùng với Ferrari LaFerrari và Porsche 918 Spyder tạo thành bộ ba “Holy Trinity”. P1 được đánh giá là chiếc xe “đáng sợ” nhất, hoang dại nhất trong bộ ba. Toàn bộ 375 chiếc được bán hết veo với giá hơn 1 triệu USD/chiếc.
Chương 8: Khủng Hoảng Tài Chính & Cú “Bán Mình” (2020 – Nay)
Dù bán được nhiều xe (dòng 720S, 570S rất thành công), nhưng McLaren gặp vấn đề lớn về tài chính.
- Đại dịch COVID-19: Doanh số sụt giảm, nhà máy đóng cửa.
- Đua xe F1 thua lỗ: Đội đua F1 thành tích kém cỏi trong nhiều năm, mất tiền thưởng và tài trợ.
- Chi phí R&D: Phát triển xe Hybrid (Artura) tốn quá nhiều tiền và gặp lỗi kỹ thuật phải trì hoãn.
McLaren cạn tiền mặt. Để tồn tại, họ phải làm những việc đau lòng:
- Bán trụ sở: Năm 2021, McLaren bán trụ sở MTC tuyệt đẹp của mình cho một quỹ đầu tư Mỹ với giá 170 triệu Bảng, sau đó thuê lại (Sale and Leaseback).
- Bán bộ sưu tập xe cổ: Họ phải bán bớt một số chiếc xe đua F1 lịch sử để lấy tiền mặt.
- Gọi vốn: Quỹ đầu tư Hoàng gia Bahrain (Mumtalakat) liên tục phải bơm tiền cứu trợ.
Đến tháng 3/2024, Mumtalakat chính thức sở hữu 100% cổ phần của McLaren Group. McLaren giờ đây thuộc về người Bahrain. Ron Dennis đã bị hất cẳng từ lâu (năm 2017) sau cuộc nội chiến cổ đông.
💰 Góc nhìn Tài chính của Quang VN: McLaren là nạn nhân của việc Mở rộng quá nhanh (Over-expansion) mà vốn mỏng. Họ ra mắt quá nhiều mẫu xe na ná nhau (540C, 570S, 600LT, 720S, GT, Artura…) khiến khách hàng loạn và làm giảm giá trị xe cũ. Việc “bán mình” cho Bahrain là bước đi cần thiết để xóa nợ và tái cấu trúc. Với túi tiền không đáy của Hoàng gia, McLaren hy vọng sẽ ổn định để đấu lại Ferrari (vốn đã IPO và giàu sụ).
Chương 9: Tương Lai – Artura, 750S và Câu Hỏi Về SUV
Hiện tại, dưới thời CEO mới Michael Leiters (cựu giám đốc kỹ thuật của Ferrari), McLaren đang chấn chỉnh lại đội hình.
- McLaren Artura: Siêu xe Hybrid V6, thay thế dòng Sports Series. Dù ra mắt chậm trễ do lỗi phần mềm, nhưng nó là tương lai.
- McLaren 750S: Bản nâng cấp hoàn hảo của 720S (chiếc xe được coi là nhanh nhất phân khúc).
Và câu hỏi lớn nhất: Bao giờ làm SUV? Ferrari đã làm Purosangue. Lamborghini làm Urus. Porsche làm Cayenne. Tất cả đều giàu to. McLaren từng thề “Không bao giờ làm SUV”. Nhưng đứng trước áp lực tài chính, Michael Leiters (người từng làm ra Porsche Cayenne và Ferrari Purosangue) đã úp mở: “Chúng tôi đang xem xét”. Khả năng rất cao, một chiếc SUV McLaren sẽ ra mắt trong vài năm tới để cứu vãn dòng tiền.
Lời Kết: Sự Lạnh Lùng Quyến Rũ
Các bạn độc giả thân mến,
McLaren không phải là chiếc xe dành cho người thích khoe mẽ bằng tiếng nổ hay màu sơn lòe loẹt (dù xe họ cũng rất màu mè). Nó dành cho những người yêu thích Kỹ thuật. Ngồi vào một chiếc McLaren, bạn cảm thấy mình như một phi công chiến đấu. Mọi thứ đều chính xác, lạnh lùng và hiệu quả tối đa.
Lịch sử McLaren là một biểu đồ hình sin của vinh quang và cay đắng. Từ cái chết của Bruce, đến sự độc tài của Ron Dennis, và giờ là sự cứu rỗi của người Bahrain. Dù tài chính có bấp bênh, nhưng DNA “Đua xe” chưa bao giờ phai nhạt. McLaren vẫn là hãng xe duy nhất dùng khung gầm Carbon cho tất cả các mẫu xe của mình (điều mà Ferrari hay Lamborghini chưa làm được ở phân khúc thấp).
Bạn nghĩ sao về thiết kế “Mắt hốc” đặc trưng của McLaren? Bạn có ủng hộ McLaren làm SUV để kiếm tiền không? Hãy chia sẻ cùng Quang nhé!
📌 Key Takeaways (Bài Học Cốt Lõi)
- Innovation is DNA: Từ khung gầm Carbon (MP4/1) đến ghế lái trung tâm (F1), McLaren luôn là kẻ tiên phong về công nghệ. Sự sáng tạo là lý do họ tồn tại được trước những gã khổng lồ.
- Asset-light vs. Asset-heavy: Việc xây dựng nhà máy quá hoành tráng và tự sản xuất nhiều thứ (Carbon) khiến định phí (Fixed Cost) của McLaren rất cao. Khi doanh số giảm (Covid), họ lập tức gặp nguy hiểm về dòng tiền.
- Sale and Leaseback: Việc bán trụ sở rồi thuê lại là một thủ thuật tài chính kinh điển (Financial Engineering) để giải phóng vốn chết (bất động sản) thành tiền mặt lưu động (Working Capital) nhằm cứu vãn hoạt động kinh doanh cốt lõi.
- Product Cannibalization: Ra mắt quá nhiều mẫu xe có hiệu năng gần giống nhau (ví dụ GT và 570S) khiến khách hàng bối rối và làm giảm giá trị thương hiệu. Ferrari làm tốt hơn việc này khi phân cấp rõ ràng.
- Chủ sở hữu là Chính phủ: Việc thuộc về quỹ chủ quyền Bahrain mang lại sự an toàn tài chính (Deep Pockets) nhưng có thể làm giảm tính linh hoạt và tinh thần khởi nghiệp của công ty.
🙋 FAQ – Hỏi Nhanh Đáp Gọn Về McLaren
Q: McLaren là xe của nước nào? A: Anh Quốc (Trụ sở tại Woking, Surrey). Tuy nhiên, chủ sở hữu hiện tại là Quỹ đầu tư Mumtalakat của Hoàng gia Bahrain (100% vốn).
Q: Tại sao cửa xe McLaren luôn mở kiểu cánh bướm (Dihedral Doors)? A: Không chỉ để cho đẹp. Cửa mở kiểu này giúp tài xế dễ ra vào hơn khi đỗ xe ở chỗ hẹp (nó gọn hơn cửa mở ngang) và phù hợp với cấu trúc khung gầm Carbon MonoCell (có ngưỡng cửa cao và rộng).
Q: McLaren F1 có phải xe đua F1 không? A: Không. McLaren F1 là tên của chiếc siêu xe đường phố (Road car) ra mắt năm 1992. Còn xe đua F1 của đội McLaren thì có mã là MCL (trước đây là MP4). Đừng nhầm lẫn hai khái niệm này.
Q: Tại sao xe McLaren mất giá nhanh thế? A: So với Ferrari, McLaren mất giá nhanh hơn nhiều (khấu hao cao). Lý do: McLaren ra mắt xe mới quá nhanh (vòng đời sản phẩm ngắn), khiến xe cũ nhanh lỗi thời. Ngoài ra, độ tin cậy (Reliability) và chi phí sửa chữa đắt đỏ cũng khiến người mua xe cũ e ngại.
Q: McLaren Artura là xe gì? A: Là dòng siêu xe “nhập môn” mới nhất của hãng. Nó dùng động cơ V6 Hybrid (thay vì V8 truyền thống). Đây là câu trả lời của McLaren cho xu hướng điện hóa và quy định khí thải khắt khe.
Quang VN – Blog Tài chính & Kinh doanh thực chiến.
Có thể bạn sẽ thích: