Chào các ba mẹ , lại là bố Quang VN đây!
Hôm nay, nhân lúc tụi nhỏ đã đi ngủ, chúng ta hãy tự pha cho mình một ly trà, kéo ghế ngồi lại đây và rỉ tai nhau một câu chuyện mà nhà nào cũng gặp nhé.
Đã bao giờ bạn đưa con đi siêu thị, và chỉ vì bạn không mua cho con gói kẹo, đứa trẻ (vốn bình thường rất ngoan) bỗng lăn đùng ra sàn, gào thét, khóc lóc ăn vạ giữa hàng chục ánh mắt ái ngại của người xung quanh chưa? Lúc đó, máu nóng dồn lên não, bạn chỉ muốn quát lớn: “Nín ngay! Sao con hư thế hả?”, hoặc tặc lưỡi mua đại gói kẹo cho xong chuyện để đỡ xấu hổ.
Làm cha mẹ của một em bé từ 2-8 tuổi giống như việc sống chung với một “người ngoài hành tinh” lúc nắng lúc mưa vậy. Nhưng các bạn ạ, sau khi đọc xong cuốn sách “Giải Mã Mọi Hành Vi Của Trẻ” của tác giả Liêu Vỹ, Bố Quang đã nhận ra một sự thật khiến mình phải tự vấn lương tâm rất nhiều.
Hóa ra, tụi nhỏ không hề “hư”. Chúng ta mới là những người đang không hiểu ngôn ngữ của chúng! Hãy cùng Bố Quang lật mở cuốn “từ điển” tâm lý này để xem làm thế nào chúng ta có thể “đi guốc trong bụng” những thiên thần nhỏ này nhé!
1. Cú tát tỉnh ngộ: Hành vi chỉ là Tảng băng trôi!
Sai lầm lớn nhất của các bậc làm cha mẹ chúng ta là luôn nhảy vào “xử lý” cái hành vi bề nổi. Thấy con khóc thì quát nín, thấy con ném đồ thì đánh đòn.
Nhưng tác giả Liêu Vỹ đã dội một gáo nước lạnh: Hành vi (ăn vạ, bướng bỉnh, gào thét) chỉ là cách trẻ thể hiện sự thất vọng, mệt mỏi, buồn ngủ, hoặc nhu cầu độc lập khi chúng chưa biết cách dùng ngôn ngữ để giao tiếp!
Hãy thử tưởng tượng bạn bị ném sang một đất nước xa lạ, bạn đang rất đói và mệt, nhưng bạn không biết nói tiếng của họ, và chẳng ai hiểu bạn muốn gì. Bạn có bực bội không? Có muốn đập phá không? Trẻ con 2-8 tuổi chính xác là đang ở trong trạng thái đó.
Nhiệm vụ của cha mẹ không phải là dập tắt hành vi, mà là quan sát và thấu hiểu nguyên nhân ẩn sâu dưới tảng băng chìm đó.
2. “Đọc vị” 4 nhóm quái vật hành vi thường gặp
Trong sách, tác giả phân tích cực kỳ chi tiết các nhóm hành vi làm cha mẹ đau đầu nhất. Bố Quang xin tóm gọn lại 4 nhóm điển hình:
- Quái vật “Ăn vạ/ Giận dữ” (Tantrums – Khủng hoảng tuổi lên 2): Con lăn lộn gào thét không vì lý do gì rõ ràng? Đây thực chất là lúc trẻ đang quá tải cảm xúc, bướng bỉnh muốn khẳng định cái tôi nhưng lại bất lực vì không đạt được ý muốn. Cách giải mã: Đừng bao giờ quát mắng hay nhượng bộ lúc này. Hãy giữ thái độ bình tĩnh (tâm lý làm gương), ôm ấp nếu con cho phép, và thiết lập một giới hạn rõ ràng nhưng đầy tình yêu thương.
- Quái vật “Bướng bỉnh/ Tranh giành”: Bé giật đồ của bạn, nhất quyết đòi tự mang giày dù mang ngược? Thực ra trẻ đang tìm cách khẳng định sự độc lập và muốn kiểm soát môi trường xung quanh. Đừng vội mắng con ích kỷ. Hãy cho con quyền lựa chọn trong khuôn khổ (Ví dụ: “Con muốn mang giày màu đỏ hay màu xanh?” thay vì “Mang giày vào ngay!”).
- Quái vật “Đập đầu/ Phá đồ”: Nhìn con đập đầu vào tường hay ném vỡ đồ chơi, cha mẹ nào cũng hoảng. Tác giả giải thích đây là biểu hiện của sự thất vọng cao độ, con muốn tìm kiếm sự chú ý, hoặc đôi khi là do con đang không thoải mái về thể chất (đau ốm, mệt mỏi).
- Đặc biệt lưu ý – Hành vi rập khuôn (Dấu hiệu của tự kỷ/ Chậm phát triển): Sách cũng cực kỳ thực tế khi đề cập đến những hành vi bất thường như: trẻ hay nhón chân, xoay vòng tròn liên tục, vỗ tay phấn khích mất kiểm soát, hoặc gắn bó quá mức với một thói quen/đồ vật. Đây là những tín hiệu mà cha mẹ cần quan sát kỹ để can thiệp y tế kịp thời chứ không đơn thuần là rèn luyện tâm lý nữa.
3. Bảo bối thực chiến: 42 Sơ đồ tư duy tâm lý học
Bạn sẽ hỏi: “Lý thuyết thì hay đấy, nhưng lúc con khóc điên lên thì bố mẹ cũng mất não, làm sao mà phân tích được tảng băng chìm?”
Đây chính là điểm “ăn tiền” nhất của cuốn sách này! Tác giả Liêu Vỹ không nói suông. Ông cung cấp cho chúng ta 42 Sơ đồ tư duy (Mind maps) cực kỳ trực quan để xử lý từng tình huống cụ thể.
Mỗi khi con giở chứng, bạn chỉ cần nhớ lại sơ đồ: Quan sát cảm xúc -> Xác định nguyên nhân (đói? mệt? cần chú ý?) -> Đọc vị tâm lý -> Áp dụng cách giải quyết phù hợp.
Nó giống hệt như một bản đồ tác chiến. Bạn sẽ không còn rối trí, không còn phản ứng theo bản năng (quát mắng) nữa, mà bạn sẽ hành xử như một chuyên gia tâm lý thực thụ ngay trong chính ngôi nhà của mình.
4. Điểm cộng & Điểm trừ (Review Công Tâm từ Bố Quang VN)
Điểm cộng to đùng:
- Chữa lành cho chính cha mẹ: Đọc xong, bạn sẽ thấy bao nhiêu bực dọc, áp lực bấy lâu nay tan biến. Bạn sẽ ngừng tự trách mình là một người mẹ/người cha tồi. Bạn hiểu rằng: Trẻ không cố tình làm bạn phát điên, trẻ đang gặp khó khăn và cần bạn giúp đỡ.
- Cực kỳ trực quan: 42 sơ đồ tư duy là một sáng tạo tuyệt vời. Nó đóng gói những kiến thức tâm lý học phức tạp thành những mũi tên nguyên nhân – kết quả cực kỳ dễ nhớ.
Điểm trừ nho nhỏ:
- Đòi hỏi sự kiên nhẫn khổng lồ: Biết là một chuyện, nhưng để kìm nén cục tức lúc con đang gào thét để áp dụng “Sơ đồ tư duy” là một sự tu tập vô cùng gian nan của cha mẹ. Sách cung cấp công cụ, nhưng sự kiên nhẫn thì bạn phải tự rèn luyện mỗi ngày!
Lời kết
Các ba mẹ ạ,
Chúng ta dành hàng chục năm để đi học chuyên môn, học cách kiếm tiền, học cách giao tiếp với đối tác. Nhưng lại hiếm khi chúng ta chịu “cắp sách đi học” cách thấu hiểu chính đứa con do mình sinh ra.
Cuốn sách “Giải Mã Mọi Hành Vi Của Trẻ” của Liêu Vỹ không phải là một cuốn sách dạy cách “trị” con. Nó là một chiếc cầu nối, một bộ từ điển giúp chúng ta dịch được tiếng khóc, tiếng gào thét của con thành những lời cầu cứu đầy non nớt: “Bố mẹ ơi, con đang mệt, con đang không biết làm sao, hãy giúp con với!”.
Tuổi thơ của con trôi qua rất nhanh (đặc biệt là giai đoạn vàng 2-8 tuổi). Đừng để những trận đòn roi hay những tiếng quát tháo làm tổn thương khoảng thời gian tuyệt đẹp đó. Hãy pha một ly cà phê, ngồi xuống đọc cuốn sách này, và bắt đầu trở thành người bạn thấu cảm nhất của con mình nhé!
Thân mến, Bố Quang VN
P.S: Hành vi nào của tụi nhỏ (ăn vạ, ném đồ, hay bướng bỉnh cãi lại) khiến ba mẹ cảm thấy “bất lực” và dễ nổi điên nhất? Cùng rỉ tai chia sẻ nỗi lòng bỉm sữa ở phần bình luận để Bố Quang và mọi người cùng mổ xẻ tìm giải pháp nhé!
Có thể bạn sẽ thích: