Chào các bạn, Quang VN đã trở lại!
Trong thế giới của giới siêu giàu, có một đẳng cấp gọi là “Double M” (MM). Đó là Mercedes-Maybach.
Nếu bạn đi Mercedes S-Class, người ta biết bạn giàu. Nhưng nếu bạn đi Mercedes-Maybach S680, người ta biết bạn là “Ông trùm”. Chiếc xe hai tông màu (Dual-tone), dài thườn thượt, với logo chữ M lồng vào nhau bên cột C là biểu tượng của quyền lực tối thượng.
Nhưng ít ai biết rằng, cái tên Maybach đã từng trải qua một “cái chết lâm sàng” kéo dài 60 năm. Nó từng là đối thủ sừng sỏ của Rolls-Royce vào những năm 1930. Nó từng biến mất hoàn toàn sau Thế chiến II. Nó từng được Mercedes hồi sinh năm 2002 với giá bán cả triệu đô, nhưng rồi thất bại thảm hại và bị khai tử năm 2012 vì… ế.
Làm thế nào Maybach có thể “đội mồ sống dậy” lần thứ hai và trở thành con gà đẻ trứng vàng cho Mercedes ngày nay? Hôm nay, hãy cùng Quang rót một ly Champagne vào chiếc ly bạc Robbe & Berking (trang bị tiêu chuẩn trên xe Maybach) và ngược dòng thời gian về thế kỷ 19 để tìm hiểu về “Vua của các nhà thiết kế” nhé.
Chương 1: Wilhelm Maybach – Cậu Bé Mồ Côi Và Cuộc Gặp Gỡ Định Mệnh (1846 – 1900)
Cha đẻ của thương hiệu là Wilhelm Maybach. Ông sinh năm 1846 tại Heilbronn, Đức. Cuộc đời ông khởi đầu bằng bi kịch: Năm 10 tuổi, cả cha và mẹ đều qua đời. Wilhelm trở thành trẻ mồ côi. Ông được đưa vào trại trẻ mồ côi Bruderhaus. Tại đây, tài năng cơ khí thiên bẩm của ông đã được phát hiện.
Năm 1865 (khi 19 tuổi), Wilhelm gặp một người đàn ông sẽ thay đổi cuộc đời mình: Gottlieb Daimler. Daimler nhìn thấy tài năng của Maybach và nhận ông làm trợ lý. Họ trở thành cặp bài trùng vĩ đại nhất lịch sử ô tô.
- Daimler là người có tầm nhìn, giỏi kinh doanh.
- Maybach là thiên tài kỹ thuật, người biến ý tưởng thành hiện thực.
Phát minh để đời: Năm 1885, Wilhelm Maybach chế tạo ra “Động cơ Đồng hồ ông” (Grandfather Clock engine). Đây là động cơ xăng tốc độ cao, nhỏ gọn đầu tiên trên thế giới. Nó là trái tim của chiếc xe máy đầu tiên (Reitwagen) và chiếc ô tô 4 bánh đầu tiên của Daimler.
Người Pháp gọi Wilhelm Maybach là “Roi des Constructeurs” (Vua của các nhà thiết kế). Ông là người phát minh ra bộ chế hòa khí dạng phao, tản nhiệt tổ ong… những thứ mà xe hơi ngày nay vẫn dùng.
Chương 2: Bị Hất Cẳng Khỏi Daimler & Mối Duyên Với Zeppelin (1907 – 1909)
Dù là công thần khai quốc của Daimler (DMG – tiền thân Mercedes), nhưng sau khi Gottlieb Daimler qua đời năm 1900, Wilhelm Maybach bị các cổ đông cô lập và chèn ép. Năm 1907, quá chán nản, ông rời bỏ công ty mà mình đã dành cả đời cống hiến.
Nhưng cánh cửa này đóng lại, cánh cửa khác mở ra. Năm 1908, chiếc khí cầu khổng lồ Zeppelin LZ 4 của Bá tước Ferdinand von Zeppelin bị rơi và cháy rụi do động cơ hỏng. Bá tước Zeppelin tuyệt vọng tìm người làm động cơ tốt hơn. Ông tìm đến Wilhelm Maybach.
Năm 1909, Wilhelm Maybach (lúc này đã 63 tuổi) cùng con trai là Karl Maybach thành lập công ty Luftfahrzeug-Motorenbau GmbH (Công ty Chế tạo Động cơ Khí cầu). Họ chuyên làm động cơ cho những con quái vật của bầu trời. Động cơ Maybach mạnh mẽ, tin cậy, đưa khí cầu Zeppelin bay vòng quanh thế giới.
💰 Góc nhìn Tài chính của Quang VN: Giai đoạn này, Maybach là một công ty B2B (Business to Business). Họ không bán xe cho người dân, họ bán động cơ cho các tập đoàn vận tải và quân đội. Dòng tiền từ các hợp đồng chính phủ (làm khí cầu) cực kỳ dồi dào, giúp gia đình Maybach tích lũy tư bản lớn.
Chương 3: Karl Maybach & Chiếc Ô Tô Đầu Tiên Bị Từ Chối (1919)
Sau Thế chiến I, Hiệp ước Versailles cấm Đức sản xuất máy bay và khí cầu. Maybach mất nguồn thu chính. Người con trai Karl Maybach (lúc này đã tiếp quản công ty) quyết định chuyển sang làm động cơ ô tô.
Năm 1919, Karl chế tạo ra một động cơ 6 xi-lanh tuyệt vời. Ông lắp nó vào khung gầm xe Mercedes để chạy thử (mẫu W1). Karl mang động cơ này đi chào bán cho hãng xe Hà Lan Spyker. Nhưng Spyker gặp khó khăn tài chính và từ chối mua số lượng lớn. Ông lại đi chào bán cho BMW, nhưng cũng bị từ chối.
Bị dồn vào chân tường, Karl Maybach quyết định: “Nếu không ai mua động cơ của tôi, tôi sẽ tự làm ra chiếc xe của riêng mình.” Năm 1921, chiếc xe thương mại đầu tiên Maybach W3 ra mắt. Nó ngay lập tức định vị ở phân khúc siêu sang: Động cơ 6 xi-lanh, phanh 4 bánh (đầu tiên ở Đức), nội thất gỗ và da thượng hạng.
Chương 4: Maybach Zeppelin – Đỉnh Cao Của Sự Xa Xỉ (1930s)
Thập niên 30 là kỷ nguyên vàng của Maybach. Họ tung ra dòng xe Maybach Zeppelin (DS7 và DS8).
- Tên gọi “Zeppelin”: Để vinh danh quá khứ làm khí cầu và thể hiện sự êm ái như bay trên trời.
- Động cơ: V12 khổng lồ (7.0L hoặc 8.0L).
- Hộp số: Bán tự động (người lái gạt lẫy trên vô lăng để chọn số, không cần đạp côn – công nghệ viễn tưởng thời đó).
Maybach Zeppelin là đối thủ trực tiếp của Rolls-Royce Phantom và Mercedes-Benz 770 (Großer Mercedes). Nó to, nặng 3 tấn, và đắt khủng khiếp. Chỉ có vua chúa, trùm tư bản và… các tướng lĩnh Đức Quốc xã mới đủ tiền mua. Tổng cộng chỉ có khoảng 1.800 chiếc xe Maybach được sản xuất trước khi chiến tranh nổ ra. (So với hàng triệu chiếc Ford, Maybach là hàng hiếm).
Chương 5: Bóng Ma Thế Chiến & Những Cỗ Xe Tăng Tiger (1940 – 1945)
Khi Thế chiến II bùng nổ, Maybach lại một lần nữa phải ngừng làm xe hơi để phục vụ chiến tranh. Lần này, họ không làm khí cầu. Họ làm Động cơ Xe tăng.
Hầu hết các loại xe tăng đáng sợ nhất của Đức Quốc xã đều chạy bằng động cơ Maybach:
- Panzer III, Panzer IV.
- Tiger I, Tiger II (Vua Cọp).
- Panther.
Động cơ Maybach HL230 (V12, 23 lít, 700 mã lực) là một kiệt tác cơ khí, giúp những con quái vật bọc thép nặng 50-70 tấn di chuyển linh hoạt trên chiến trường. Tuy nhiên, sau khi Đức thua trận, nhà máy Maybach ở Friedrichshafen bị bom Đồng minh san phẳng. Karl Maybach bị bắt sang Pháp để làm việc cho quân đội Pháp một thời gian.
Thương hiệu ô tô Maybach chết lâm sàng vào năm 1945.
💰 Góc nhìn Tài chính của Quang VN: Việc dính líu đến công nghiệp quốc phòng là con dao hai lưỡi. Nó mang lại lợi nhuận khổng lồ trong chiến tranh (War Profiteering), nhưng khi thua trận, công ty mất tất cả: Nhà xưởng bị phá hủy, thương hiệu bị lãng quên. Sau chiến tranh, công ty đổi tên thành MTU (chuyên làm động cơ tàu thủy và xe lửa) và không còn làm ô tô nữa.
Chương 6: Daimler Mua Lại & Giấc Ngủ Đông 40 Năm (1960)
Năm 1960, Daimler-Benz (Mercedes) mua lại công ty MTU Friedrichshafen (tiền thân là Maybach). Họ mua chủ yếu để lấy mảng động cơ diesel hạng nặng. Thương hiệu xe hơi “Maybach” chỉ là một tài sản vô hình (Intangible Asset) đi kèm, bị ném vào ngăn kéo và phủ bụi suốt 40 năm.
Trong thời gian đó, Mercedes S-Class thống trị phân khúc xe sang. Họ không cần Maybach.
Chương 7: Cuộc Hồi Sinh Thất Bại & Sai Lầm Chiến Lược (1997 – 2012)
Đến cuối thập niên 90, cuộc chiến xe siêu sang nổ ra.
- BMW mua được Rolls-Royce.
- Volkswagen mua được Bentley.
- Mercedes… trắng tay. (Họ thua trong cuộc đấu giá Rolls-Royce/Bentley).
Mercedes cảm thấy bị đe dọa. Họ cần một thương hiệu siêu sang để đấu lại Rolls-Royce Phantom. Họ lục lại ngăn kéo và tìm thấy cái tên Maybach. Năm 1997, concept Mercedes-Benz Maybach ra mắt tại Tokyo. Năm 2002, thương hiệu Maybach Manufaktur chính thức hồi sinh như một hãng xe độc lập.
Hai mẫu xe ra mắt:
- Maybach 57: Dành cho người tự lái.
- Maybach 62: Dành cho người ngồi sau (dài 6.2 mét).
Tại sao thất bại thảm hại? Dù xe cực xịn (ghế hạng thương gia, trần kính đổi màu, tủ lạnh…), nhưng Maybach 57/62 bán rất ế. Mục tiêu: 2.000 xe/năm. Thực tế: Chỉ vài trăm xe. Mercedes lỗ hàng tỷ Euro. Năm 2012, họ cay đắng tuyên bố Khai tử Maybach lần thứ 2.
Nguyên nhân thất bại (Phân tích tài chính):
- Thiết kế lười biếng: Maybach 57/62 nhìn quá giống một chiếc Mercedes S-Class (W220) phóng to. Khách hàng bỏ ra 400.000 USD, họ không muốn bị nhầm là đi xe 100.000 USD. Rolls-Royce Phantom nhìn khác hẳn BMW 7 Series.
- Thương hiệu yếu: Sau 60 năm ngủ đông, không ai còn nhớ Maybach là gì (trừ mấy ông già người Đức). Giới siêu giàu mới nổi (Nga, Trung Quốc, Mỹ) chỉ biết Rolls-Royce và Bentley.
- Khủng hoảng 2008: Maybach ra mắt đúng lúc kinh tế suy thoái, người giàu thắt chặt chi tiêu.
Chương 8: Sự Trở Lại Dưới Dạng “Sub-Brand” (2014 – Nay)
Năm 2014, Mercedes quyết định hồi sinh Maybach lần thứ 3. Nhưng lần này, họ thay đổi chiến lược hoàn toàn. Thay vì làm một hãng xe riêng (Standalone Brand), Maybach trở thành một Thương hiệu con (Sub-brand): Mercedes-Maybach. Giống như Mercedes-AMG là nhánh thể thao, thì Mercedes-Maybach là nhánh siêu sang.
Sản phẩm đầu tiên: Mercedes-Maybach S600 (X222).
- Cơ bản: Là một chiếc S-Class kéo dài trục cơ sở thêm 20cm.
- Nâng cấp: Nội thất xa xỉ hơn, logo Maybach, mâm đĩa, sơn 2 màu.
- Giá bán: Khoảng 200.000 USD. (Rẻ hơn nhiều so với Maybach 62 ngày xưa giá 400k-500k, và rẻ hơn Rolls-Royce Ghost).
Kết quả: Thành công rực rỡ! Chỉ trong vài năm, Mercedes-Maybach S-Class bán được hơn 60.000 chiếc. Đặc biệt tại Trung Quốc, mỗi tháng họ bán được 600-700 chiếc (bằng doanh số cả năm của Maybach cũ).
💰 Góc nhìn Tài chính của Quang VN: Đây là thiên tài về Chi phí biên (Marginal Cost). Mercedes không phải tốn hàng tỷ đô để phát triển khung gầm riêng cho Maybach nữa. Họ dùng chung dây chuyền với S-Class (vốn đã bán rất chạy và khấu hao tốt). Chi phí sản xuất thêm một chiếc Maybach S600 chỉ nhỉnh hơn S500 một chút (thêm da, gỗ, trục dài), nhưng giá bán cao hơn gấp rưỡi. Biên lợi nhuận của dòng Maybach cực khủng. Đây là chiến lược “Bình dân hóa sự siêu sang” (Affordable Ultra-Luxury). Nó đánh trúng vào tệp khách hàng giàu có nhưng chưa đủ tầm chơi Rolls-Royce, hoặc muốn một chiếc xe thực dụng, công nghệ cao và bảo dưỡng dễ dàng như S-Class.
Chương 9: SUV Hóa – Mercedes-Maybach GLS 600 (2019)
Thấy Bentley Bentayga và Rolls-Royce Cullinan kiếm bộn tiền, Mercedes-Maybach không thể đứng nhìn. Năm 2019, họ tung ra Mercedes-Maybach GLS 600.
- Dựa trên khung gầm GLS.
- Bỏ hàng ghế thứ 3, đẩy hàng ghế 2 lùi lại để tạo không gian ông chủ.
- Hệ thống treo E-Active Body Control có chế độ “Nhún nhảy” (Bounce mode) để thoát lầy (nhưng dân chơi toàn dùng để biểu diễn đèn đỏ).
GLS 600 trở thành hiện tượng. Các rapper, cầu thủ bóng đá, đại gia bất động sản Việt Nam đều phải có một chiếc. Dù bị chê là “GLS độ”, nhưng nó vẫn cháy hàng và bị kèm lạc (Mark-up) cả trăm nghìn đô.
Chương 10: Haute Voiture & Tương Lai Điện Hóa (2023)
Để nâng tầm thương hiệu, Maybach ra mắt các phiên bản giới hạn như S680 Haute Voiture (lấy cảm hứng từ thời trang cao cấp) hay chiếc concept Project Maybach (hợp tác với Virgil Abloh quá cố).
Và tất nhiên, xe điện. Mercedes-Maybach EQS 680 SUV là chiếc xe thuần điện đầu tiên. Nó êm ái tuyệt đối (vì không có tiếng động cơ), phù hợp hoàn hảo với triết lý của Maybach.
Lời Kết: Phượng Hoàng Lửa Của Ngành Xe
Các bạn độc giả thân mến,
Câu chuyện của Maybach là một ví dụ tuyệt vời về sự kiên trì và khả năng sửa sai. Lần 1 (thập niên 30): Thành công nhưng bị chiến tranh vùi dập. Lần 2 (thập niên 2000): Thất bại vì định vị sai và “ảo tưởng sức mạnh”. Lần 3 (hiện tại): Thành công rực rỡ nhờ biết mình là ai.
Maybach ngày nay không còn cố gắng là một Rolls-Royce thứ hai. Nó chấp nhận là “Chiếc S-Class xịn nhất”. Nó là sự lựa chọn của những người muốn sự sang trọng tột đỉnh nhưng vẫn cần công nghệ Đức hiện đại, tin cậy và mạng lưới bảo dưỡng rộng khắp.
Với nhà đầu tư, Mercedes-Maybach chính là “viên kim cương” giúp Mercedes-Benz Group tăng tỷ suất lợi nhuận, bù đắp cho các dòng xe nhỏ lãi thấp.
Bạn nghĩ sao về thiết kế 2 màu (Dual-tone) của Maybach? Nếu có 15 tỷ, bạn mua Maybach S-Class hay Range Rover SV? Hãy chia sẻ cùng Quang nhé!
📌 Key Takeaways (Bài Học Cốt Lõi)
- Định vị lại (Repositioning): Từ thất bại của Maybach độc lập (giá quá cao, thương hiệu yếu) chuyển sang thương hiệu con của Mercedes (giá hợp lý, dựa hơi S-Class) là bước đi chiến lược cứu sống cả thương hiệu.
- Economies of Scale (Lợi thế quy mô): Dùng chung nền tảng với S-Class và GLS giúp Maybach giảm chi phí R&D xuống mức tối thiểu, tối đa hóa lợi nhuận.
- Di sản (Heritage): Dù thương hiệu từng “chết”, nhưng câu chuyện về Wilhelm Maybach (“Vua thiết kế”) và khí cầu Zeppelin vẫn là chất liệu marketing tuyệt vời để kể cho giới siêu giàu.
- Thị trường Trung Quốc: Sự hồi sinh của Maybach phụ thuộc rất lớn vào thị hiếu của các tỷ phú Trung Quốc (thích xe dài, rộng, nhiều màn hình, thương hiệu Đức). Hiểu khách hàng mục tiêu là chìa khóa.
- Halo Effect: Dù Maybach bán ít hơn C-Class rất nhiều, nhưng sự hiện diện của nó giúp nâng tầm giá trị cho toàn bộ thương hiệu Mercedes. Người mua C-Class cảm thấy tự hào vì đi cùng hãng với Maybach.
🙋 FAQ – Hỏi Nhanh Đáp Gọn Về Maybach
Q: Maybach là hãng xe riêng hay của Mercedes? A: Trước năm 2012: Là hãng xe riêng (thuộc tập đoàn Daimler). Từ năm 2014 đến nay: Là một thương hiệu con (Sub-brand) của Mercedes-Benz. Tên đầy đủ là Mercedes-Maybach.
Q: Logo hai chữ M lồng vào nhau nghĩa là gì? A:
- Thời xưa (1909): Maybach Motorenbau (Xưởng động cơ Maybach).
- Thời nay: Maybach Manufaktur (Xưởng chế tác Maybach).
Q: Maybach Exelero là xe gì? A: Đó là chiếc xe độc bản (One-off) sản xuất năm 2005 theo đơn đặt hàng của hãng lốp Fulda để thử nghiệm lốp tốc độ cao. Nó xuất hiện trong MV Lost One của Jay-Z. Giá của nó khoảng 8 triệu USD. Rapper Birdman từng tuyên bố mua nó nhưng không trả đủ tiền. Hiện nó thuộc về một nhà sưu tập ở Đức.
Q: Tại sao Maybach 62 lại có vách ngăn? A: Maybach 62 (dài 6.2 mét) được thiết kế cho ông chủ ngồi sau. Vách ngăn kính (có thể làm mờ bằng nút bấm) giúp tách biệt hoàn toàn khoang lái và khoang chủ, đảm bảo sự riêng tư tuyệt đối. Đây là tính năng mà S-Class thường không có.
Q: Mua Maybach ở Việt Nam giá bao nhiêu? A:
- Mercedes-Maybach S450: Khoảng 8.2 tỷ VNĐ.
- Mercedes-Maybach S680: Khoảng 16 tỷ VNĐ.
- Mercedes-Maybach GLS 600: Khoảng 12 tỷ VNĐ. (Giá tham khảo chính hãng, chưa kể “lạc” và tùy chọn).
Quang VN – Blog Tài chính & Kinh doanh thực chiến.
