Chào các bạn, lại là Quang VN đây!
Hôm trước, sau khi mình lên bài review về cuốn Kinh Thánh Tân Ước, inbox của Quang gần như “nổ tung”. Rất nhiều bạn nhắn tin hỏi những câu cực kỳ thực tế (và cũng rất nhạy cảm): “Anh ơi, Kinh Thánh có thật 100% không?”, “Trái đất được tạo ra trong 7 ngày á, thế còn khủng long thì sao?”, “Nếu Kinh Thánh do con người viết thì làm sao gọi là Lời Chúa được?”…
Đây là những thắc mắc cực kỳ chính đáng! Và nếu bạn mang những câu hỏi này đi hỏi những người “cuồng tín”, khả năng cao bạn sẽ bị mắng là thiếu đức tin.
Nhưng khoan đã, đừng để những định kiến đó làm bạn nản lòng. Hôm nay, Quang mang đến cho các bạn một cuốn sách giống như một chiếc “chìa khóa vàng” để mở toang mọi bí ẩn đó: “101 Câu Hỏi Và Giải Đáp Về Kinh Thánh” (của học giả, linh mục nổi tiếng Raymond E. Brown).
Dù bạn là một tín hữu đang hoang mang muốn đào sâu đức tin, hay một người vô thần tò mò muốn khám phá góc độ lịch sử, văn hóa của cuốn sách vĩ đại nhất nhân loại, thì đây là cuốn cẩm nang bạn bắt buộc phải đọc. Hãy cùng Quang “giải ngố” nhé!
1. Tác giả là ai mà dám “trả lời hộ” Kinh Thánh?
Điều khiến Quang nể phục nhất ở cuốn sách này chính là tác giả Raymond E. Brown. Ông không phải là một ông cha xứ giảng đạo sáo rỗng. Ông là một trong những học giả Kinh Thánh vĩ đại nhất thế kỷ 20, được cả người Công giáo lẫn Tin Lành kính trọng.
Cách ông trả lời các câu hỏi không dựa trên sự “mê tín” hay ép buộc người khác phải tin. Ông dùng phương pháp chú giải lịch sử – phê bình (nghĩa là phân tích văn bản cổ bằng con mắt của khoa học lịch sử, khảo cổ và ngôn ngữ học). Vì thế, những câu trả lời trong sách cực kỳ khách quan, logic, thuyết phục và đôi khi… dội một gáo nước lạnh vào những lầm tưởng ngây ngô của nhiều người.
2. Cú tát tỉnh ngộ #1: Kinh Thánh KHÔNG rớt xuống từ trên trời
Nhiều người lầm tưởng Kinh Thánh giống như một cuốn sách được ông Trời chép sẵn trên trời rồi thả cái “bịch” xuống đất cho con người đọc.
Học giả Raymond E. Brown chỉ ra sự thật: Kinh Thánh do con người viết ra. Nó được viết bởi hàng chục tác giả khác nhau, trải dài trong suốt hàng ngàn năm, bằng những ngôn ngữ khác nhau (Do Thái, Hy Lạp).
Thiên Chúa “linh hứng” (truyền cảm hứng) cho họ, nhưng các tác giả vẫn sử dụng vốn từ vựng, giới hạn hiểu biết về vũ trụ và phong cách văn chương của thời đại họ sống để viết. Khi bạn hiểu được điều này, bạn sẽ ngừng bới móc những “lỗi sai” về mặt câu chữ hay kiến thức khoa học cổ đại trong Kinh Thánh. Bởi vì tác giả thời đó viết để truyền đạt chân lý cứu độ, chứ không phải viết một cuốn sách giáo khoa Vật lý hay Lịch sử lớp 12!
3. Cú tát tỉnh ngộ #2: Cuộc chiến “ảo” giữa Khoa học và Kinh Thánh
Câu hỏi kinh điển: “Kinh Thánh bảo Trái Đất được tạo ra trong 7 ngày, khoa học bảo vũ trụ hình thành sau vụ nổ Big Bang hàng tỷ năm trước. Ai đúng?”
Cuốn sách này trả lời cực kỳ sắc sảo: Cả hai đều đúng, vì họ đang trả lời hai câu hỏi khác nhau.
- Khoa học trả lời câu hỏi: NHƯ THẾ NÀO? (Vũ trụ hình thành bằng cách nào?).
- Kinh Thánh trả lời câu hỏi: TẠI SAO? và AI? (Tại sao vũ trụ tồn tại? Ai là nguồn cội của nó?).
Ông ví dụ: Việc đọc chương Sáng Thế Ký như một tài liệu địa chất học cũng ngớ ngẩn giống như việc bạn lấy một bài thơ tình đem ra phòng thí nghiệm để phân tích thành phần hóa học vậy. Kinh Thánh dùng ngôn ngữ biểu tượng và thi ca cổ đại để truyền đạt những chân lý vĩ đại. Đừng bắt cá phải leo cây!
4. Nghệ thuật đọc hiểu văn cảnh (Context is King)
Chúng ta rất hay có thói quen cắt xén một câu nói trong Kinh Thánh rồi tự diễn giải theo ý mình. Đây là nguồn gốc của vô số những cuộc cãi vã và thậm chí là các cuộc chiến tranh tôn giáo.
Cuốn sách dạy chúng ta kỹ năng Tư duy phản biện (Critical Thinking) thông qua việc đọc. Tác giả hướng dẫn: Khi đọc bất cứ đoạn Kinh Thánh nào, bạn phải tự hỏi:
- Tác giả thực sự của cuốn sách này là ai?
- Ông ấy viết cho độc giả nào? (Người Do Thái hay người ngoại giáo?).
- Bối cảnh lịch sử lúc đó đang xảy ra chuyện gì (chiến tranh, lưu đày, hay hòa bình)?
Chỉ khi đặt văn bản vào đúng hoàn cảnh ra đời của nó, bạn mới hiểu được ý nghĩa thực sự. Áp dụng điều này vào đời sống: Việc đánh giá một con người hay một sự kiện trên mạng xã hội mà không hiểu bối cảnh (context) cũng sẽ dẫn đến những hậu quả mù quáng y hệt như việc đọc Kinh Thánh theo nghĩa đen vậy!
5. Điểm cộng & Điểm trừ (Review Công Tâm từ Quang VN)
Điểm cộng to đùng:
- Bố cục hỏi – đáp siêu tiện lợi: Đúng như tên gọi, sách gồm 101 câu hỏi ngắn gọn. Bạn thắc mắc chỗ nào, lật ngay mục lục xem câu trả lời chỗ đó. Không cần phải đọc một lèo từ đầu đến cuối.
- Góc nhìn vô tư, khoa học: Tác giả không ngại đối diện với những câu hỏi hóc búa nhất (như sự mâu thuẫn giữa các sách Phúc Âm, hay vấn đề phép lạ). Câu trả lời luôn đi kèm bằng chứng học thuật rõ ràng.
Điểm trừ nho nhỏ:
- Vì được viết bởi một học giả uyên bác, nên có một số câu trả lời dùng từ ngữ hơi mang tính thần học, hàn lâm. Bạn có thể sẽ cần đọc đi đọc lại 2-3 lần để “thấm” hết những gì tác giả muốn truyền đạt.
- Một số câu trả lời của tác giả có thể gây “sốc” cho những tín hữu theo khuynh hướng bảo thủ (những người quen hiểu Kinh Thánh theo nghĩa đen 100%).
Lời kết
Các bạn ạ,
Sự hiểu biết lơ mơ nguy hiểm hơn rất nhiều so với sự thiếu hiểu biết. Đọc Kinh Thánh mà thiếu đi nền tảng kiến thức về lịch sử, văn hóa và phương pháp chú giải, chúng ta rất dễ biến một kiệt tác nhân loại thành một cuốn sách giáo điều, cuồng tín.
Cuốn sách “101 Câu Hỏi Và Giải Đáp Về Kinh Thánh” của Raymond E. Brown giống như một “bộ giải mã” hoàn hảo. Nó cung cấp cho bạn đôi kính cận thị để nhìn rõ ràng, rành mạch những dòng chữ đã có tuổi đời hàng ngàn năm.
Nếu bạn thực sự muốn tìm hiểu về cuốn sách bán chạy nhất lịch sử nhân loại một cách thông minh, tỉnh táo và có chiều sâu, thì đừng tiếc tiền rinh cuốn cẩm nang này về nhé. Nó sẽ tiết kiệm cho bạn hàng chục năm tranh cãi vô bổ đấy!
Thân mến, Quang VN
P.S: Trong Kinh Thánh, có câu chuyện hay chi tiết nào khiến bạn thắc mắc và cảm thấy “khó tin” nhất không? (Ví dụ như chuyện ông Môsê rẽ nước biển Đỏ, hay chuyện ông Nôê đóng tàu…). Cùng chia sẻ với Quang ở phần bình luận để chúng ta cùng mạn đàm nhé!
Có thể bạn sẽ thích: