Chào các bạn, lại là Quang VN đây!
Cuối tuần thảnh thơi, chúng ta lại kéo ghế ngồi xuống, gọi một ly cà phê và tỉ tê với nhau những câu chuyện thực chiến nhé. Hôm nay, chúng ta sẽ ngồi với nhau lâu hơn một chút, vì chủ đề hôm nay thực sự đáng để chúng ta nhâm nhi và nghiền ngẫm.
Dạo gần đây, lướt các hội nhóm chứng khoán hay crypto, Quang thấy nhan nhản những câu hô hào: “Cứ múc con này đi anh em, cuối năm x2 x3 tài khoản!”, “Đội lái đang gom hàng đấy, vào nhanh kẻo lỡ chuyến tàu!”. Và rồi, hàng ngàn người nhắm mắt quẹt thẻ, dốc hết tiền tiết kiệm để đu theo những “phím hàng” đó, với hy vọng đổi đời sau một đêm. Kết quả? Đa số trở thành “cổ đông chiến lược bất đắc dĩ”, đu đỉnh và ôm hận nhìn tài sản bốc hơi từng ngày.
Nếu bạn đã từng (hoặc đang) đầu tư theo hệ tâm linh, mua bán bằng tai thay vì bằng não, thì hôm nay Quang xin mang đến một gáo nước lạnh, một cuốn “Kinh thánh” thực sự để gột rửa lại toàn bộ tư duy của bạn: Cuốn sách “Nhà Đầu Tư Thông Minh” (The Intelligent Investor) của tác giả Benjamin Graham.
Cho những ai chưa biết, Benjamin Graham chính là sư phụ, là người thầy vĩ đại nhất của tỷ phú Warren Buffett. Warren đã đọc cuốn sách này vào năm 19 tuổi và khẳng định: “Đây là cuốn sách về đầu tư hay nhất từng được viết ra”.
Hãy cùng Quang lật mở xem, cuốn sách hơn 70 năm tuổi này chứa đựng những “viên kim cương” gì mà khiến giới tinh hoa tài chính phải cúi đầu nể phục đến vậy nhé!
1. Cú tát tỉnh ngộ #1: Bạn đang “Đầu Tư” hay đang đi “Đánh Bạc”?
Sai lầm chết người của 90% những người mới mở tài khoản chứng khoán là họ ảo tưởng mình đang đầu tư, nhưng thực chất hành động của họ là Đầu cơ (Speculating), hay nói thẳng ra là đi đánh bạc hợp pháp.
Benjamin Graham vạch ra ranh giới cực kỳ tàn khốc và rõ ràng:
- Kẻ Đầu cơ: Bạn mua một cổ phiếu giá 10 ngàn, với hy vọng ngày mai có một gã ngốc khác sẵn sàng mua lại nó với giá 12 ngàn. Bạn chả cần biết công ty đó làm nghề gì, giám đốc là ai, có nợ đầm đìa hay không. Thứ duy nhất bạn nhìn chằm chằm là cái biểu đồ nhấp nháy xanh đỏ. Bạn mua vì lòng tham, và bán vì sự sợ hãi.
- Nhà Đầu tư thông minh: Bạn mua một cổ phiếu tức là bạn đang bỏ tiền ra mua một phần quyền sở hữu của doanh nghiệp đó. Graham định nghĩa: “Hoạt động đầu tư là một hoạt động mà qua phân tích kỹ lưỡng, hứa hẹn sự an toàn của vốn và mang lại một tỷ suất sinh lợi thỏa đáng”. Bạn mua vì công ty này có doanh thu thật, lợi nhuận tốt, lợi thế cạnh tranh mạnh và lãnh đạo có tâm.
Graham dạy rằng: Đừng bao giờ nhầm lẫn tiền đầu cơ và tiền đầu tư. Nếu bạn muốn đánh bạc để tìm cảm giác mạnh, hãy trích một số tiền rất nhỏ (mà bạn sẵn sàng mất trắng) ra để “chơi”. Còn đối với số vốn liếng mồ hôi nước mắt, hãy dùng tư duy của một người đi thâu tóm doanh nghiệp!
2. Làm quen với kẻ điên mang tên “Ngài Thị Trường” (Mr. Market)
Đây là hình ảnh ẩn dụ kinh điển nhất, hài hước nhất và cũng là bài học tâm lý thị trường đắt giá nhất trong lịch sử tài chính nhân loại.
Hãy tưởng tượng bạn đang hùn vốn mở một quán cà phê với một gã đối tác tên là Ngài Thị Trường. Gã này mắc bệnh rối loạn lưỡng cực (hưng trầm cảm nặng):
- Những ngày gã vui vẻ hưng phấn (Bull market), gã nhìn đâu cũng thấy màu hồng. Gã hò hét rằng tương lai rực rỡ lắm, và gã sẵn sàng gõ cửa nhà bạn để đòi mua lại phần vốn của bạn với giá “Ngáo” (cực kỳ cao).
- Những ngày gã u sầu, hoảng loạn (Bear market), gã thấy thế giới như sắp sập đến nơi (vì một tin tức chiến tranh, dịch bệnh hay lạm phát nào đó). Gã sợ hãi tột độ và nài nỉ bán tháo toàn bộ cổ phần của gã cho bạn với giá rẻ mạt như cho không.
Bản năng của đám đông ngoài kia là gì? Thấy Ngài Thị Trường vui vẻ hô hào thì FOMO nhảy vào mua đuổi giá cao. Thấy gã hoảng loạn khóc lóc thì sợ hãi bán tháo cắt lỗ dưới đáy. Đó là lý do 95% nhà đầu tư nhỏ lẻ mất tiền!
Nhưng một nhà đầu tư thông minh sẽ làm ngược lại: Bạn phải hiểu rằng Ngài Thị Trường ở đó là để phục vụ bạn, chứ không phải để hướng dẫn bạn. Đừng để cảm xúc của gã lây sang bạn. Hãy tảng lờ gã khi gã điên rồ hét giá cao, và chỉ vui vẻ móc ví ra mua gom tài sản chất lượng khi gã đang hoảng loạn bán tháo với giá rẻ mạt.
3. Chân lý sống còn: Biên Độ An Toàn (Margin of Safety)
Nếu phải tóm gọn cả một cuốn sách đồ sộ này vào 4 chữ, thì đó chính là: Biên Độ An Toàn. Warren Buffett từng tuyên bố đây là bí mật cốt lõi của mọi sự thành công trong giới đầu tư giá trị.
Nó nghĩa là gì? Hãy tưởng tượng bạn là kỹ sư thiết kế một cây cầu. Các tính toán khoa học cho thấy cây cầu này chịu được tải trọng tối đa 10 tấn. Vậy bạn sẽ treo biển “Cho phép xe tải 10 tấn đi qua” chứ? Không bao giờ! Bạn sẽ treo biển “Cấm xe quá 3 tấn” để đảm bảo an toàn tuyệt đối. Khoảng cách từ 3 tấn đến 10 tấn chính là Biên độ an toàn, phòng trường hợp bạn tính toán sai, hoặc vật liệu bị ăn mòn, hoặc có giông bão.
Trong đầu tư cũng y hệt như vậy. Nếu sau khi phân tích báo cáo tài chính, bạn định giá một cổ phiếu (doanh nghiệp) có “giá trị thực” là 100 ngàn đồng/cổ phiếu, đừng bao giờ mua nó ở mức giá 100 ngàn. Hãy kiên nhẫn chờ Ngài Thị Trường phát điên, bán tháo nó xuống mức giá 60 ngàn hoặc 50 ngàn rồi mới mua.
Khoảng chênh lệch 40-50 ngàn đó sẽ là tấm khiên bảo vệ bạn khỏi những sai số trong việc định giá, bảo vệ bạn khỏi sự sụp đổ bất ngờ của kinh tế vĩ mô.
- Nguyên tắc số 1 của đầu tư: Không để mất tiền.
- Nguyên tắc số 2: Đừng bao giờ quên nguyên tắc số 1.
4. Lựa chọn hệ phái: Bạn là “Nhà đầu tư phòng thủ” hay “Chủ động”?
Graham không ép tất cả mọi người phải dán mắt vào bảng điện mỗi ngày. Ông chia nhà đầu tư ra làm 2 nhóm, và bạn buộc phải chọn 1 trong 2:
- Nhà đầu tư chủ động (Enterprising Investor): Dành cho những người sẵn sàng cống hiến rất nhiều thời gian, công sức để đọc báo cáo tài chính, theo dõi ngành nghề, tìm kiếm những viên kim cương trong đống bùn. Đổi lại, họ có thể đạt mức lợi nhuận vượt trội so với thị trường.
- Nhà đầu tư phòng thủ (Defensive Investor): Đây là nhóm dành cho 99% chúng ta – những người bận rộn với công việc chuyên môn (làm IT, làm bác sĩ, làm Marketing…), có ít thời gian và không muốn bị đau đầu vì chứng khoán.
Với nhóm phòng thủ, lời khuyên tối thượng của Graham (và sau này là của Buffett) là: Hãy mua các Quỹ Chỉ Số (Index Funds / ETF) và giữ nó đều đặn hàng tháng. Đừng cố gắng tự chọn cổ phiếu nếu bạn không có chuyên môn! Việc mua một rổ các cổ phiếu hàng đầu của toàn bộ nền kinh tế (ví dụ: VN30 ở VN, hay S&P 500 ở Mỹ) và tích sản nó qua nhiều thập kỷ sẽ giúp bạn đánh bại 80% các chuyên gia tài chính “chuyên nghiệp” ở phố Wall. Nhàm chán nhưng hiệu quả đến kinh ngạc!
5. Điểm cộng & Điểm trừ (Review Công Tâm từ Quang VN)
Điểm cộng to đùng:
- Giá trị cốt lõi vượt mọi thời đại: Cuốn sách đập đi xây lại toàn bộ nền móng tư duy tài chính của bạn. Bạn sẽ trở nên lạnh lùng, điềm tĩnh và miễn nhiễm hoàn toàn với những trò lừa đảo “úp sọt”, “phím hàng” của các hội nhóm trên mạng.
- Bảo vệ tài sản tuyệt đối: Phương pháp đầu tư giá trị của Graham được thiết kế không phải để giúp bạn giàu nhanh nhất, mà để giúp bạn sống sót qua những kỳ khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất.
Thử thách cực lớn (Điểm trừ):
- Khó nhằn và Khô khan: Thú thật với các bạn, đây KHÔNG PHẢI là một cuốn sách đọc để giải trí trước khi đi ngủ. Sách dày cộp (hơn 600 trang), ngôn ngữ học thuật, chứa rất nhiều công thức tính toán (P/E, Giá trị sổ sách, Trái phiếu) và các ví dụ về những công ty đường sắt của Mỹ từ những năm 1970.
- Lời khuyên thực chiến của Quang: Để không bị “tẩu hỏa nhập ma”, bạn HÃY MUA phiên bản tái bản có phần bình luận của nhà báo tài chính Jason Zweig ở cuối mỗi chương. Jason đã làm một việc tuyệt vời là kéo những lý thuyết đồ sộ của Graham từ thế kỷ trước về áp dụng ngay vào bối cảnh thị trường công nghệ dot-com hiện đại, giúp bạn “nuốt” kiến thức dễ dàng và thực tế hơn rất rất nhiều!
Lời kết
Các bạn ạ,
Giữa một thời đại mà ai ai cũng muốn x5, x10 tài sản chỉ sau vài tháng bằng những đồng tiền kỹ thuật số vô danh hay những mã cổ phiếu “rác”, thì việc giữ cho mình một cái đầu lạnh, điềm tĩnh và kỷ luật là điều khó nhất.
Cuốn sách “Nhà Đầu Tư Thông Minh” là một liều thuốc đắng dã tật. Nó tát thẳng vào sự tham lam mù quáng và kéo chúng ta về với bản chất thực sự của việc làm giàu: Sự kiên nhẫn, sức mạnh của Lãi kép và quy luật định giá doanh nghiệp.
Nếu bạn muốn kiếm tiền nhanh để sắm iPhone đời mới hay mua con xe lướt phố tháng sau, xin đừng đọc sách này. Nhưng nếu bạn muốn xây dựng một khối tài sản bền vững, để 10 hay 20 năm nữa có thể ung dung tự do tài chính, ngủ một giấc thật ngon bất chấp ngoài kia thị trường có sập sàn hay khủng hoảng… thì đây là cuốn “Kinh thánh” bắt buộc phải nằm trên kệ sách nhà bạn.
Thân mến, Quang VN
P.S: Thú thật đi, trong quá trình đầu tư, đã bao giờ bạn để “Ngài Thị Trường” thao túng tâm lý, lỡ đu đỉnh mua hớ một tài sản nào đó chỉ vì thấy bạn bè ai cũng khoe lãi chưa? Cùng chia sẻ bài học cắt lỗ xương máu của bạn xuống phần bình luận để chúng ta cùng tự răn đe nhau nhé!
Có thể bạn sẽ thích: