Chào các bạn, lại là Quang VN đây!
Đã bao giờ bạn rơi vào một cuộc tranh luận nảy lửa với đồng nghiệp, sếp, hay thậm chí là vợ/chồng mình chưa? Bạn đưa ra những lý lẽ sắc bén, những bằng chứng thép không thể chối cãi. Bạn nói thao thao bất tuyệt để chứng minh rằng MÌNH ĐÚNG và HỌ SAI.
Nhưng kết quả thì sao? Đối phương có tâm phục khẩu phục không? Không hề! Họ xù lông lên bảo vệ quan điểm của mình, và cuộc cãi vã kết thúc trong sự bực dọc của cả hai bên.
Tại sao vậy? Bởi vì bản năng con người vô cùng ghét việc bị “dạy đời” hay bị chỉ trích là mình sai.
Hôm nay, Quang sẽ mang đến cho các bạn một thứ vũ khí tối thượng trong giao tiếp, được đúc kết từ một ông lão sống cách đây hơn 2.400 năm: Triết gia vĩ đại Socrates. Thông qua cuốn sách “Phương Pháp Đặt Câu Hỏi Của Socrates”, chúng ta sẽ học được cách hạ gục đối thủ, thuyết phục khách hàng, và dẫn dắt nhân viên… không phải bằng cách nói nhiều hơn, mà bằng cách BIẾT CÁCH HỎI.
Hãy cùng Quang lật mở xem bí kíp “thực chiến” từ thời Hy Lạp cổ đại này lợi hại đến mức nào nhé!
1. Cú tát tỉnh ngộ: Người làm chủ cuộc chơi là người ĐẶT CÂU HỎI
Chúng ta thường lầm tưởng rằng trong một cuộc đàm phán hay giao tiếp, ai nói nhiều hơn, ai có giọng to hơn, người đó đang kiểm soát tình hình.
Sai bét! Socrates đã chứng minh: Kẻ nắm giữ quyền lực thực sự trong mọi cuộc hội thoại là kẻ biết đặt câu hỏi. Khi bạn nói, bạn đang phơi bày sơ hở để người ta phản bác. Khi bạn hỏi, bạn đang ép não bộ của đối phương phải hoạt động theo quỹ đạo mà bạn đã vẽ sẵn.
Socrates không bao giờ đi loanh quanh nói: “Anh sai rồi, chân lý là thế này này…”. Ông luôn bắt đầu bằng sự khiêm tốn (thậm chí là giả vờ ngây ngô): “Ý anh là sao? Tôi chưa hiểu lắm, anh có thể giải thích rõ hơn không?”. Vài câu hỏi đào sâu sau đó, đối phương sẽ tự nhận ra những lỗ hổng logic trong chính lập luận của mình và tự nguyện thay đổi ý kiến. Đỉnh cao của thuyết phục là làm cho người khác nghĩ rằng ý tưởng đó là do chính họ tự nghĩ ra!
2. Vũ khí bóc trần “Sự ngụy biện” (Áp dụng ngay vào Sales)
Bạn làm nghề Sales và gặp một khách hàng nói: “Sản phẩm của em đắt quá, anh không mua đâu!”. Bản năng của một tay mơ là lập tức cãi lại: “Dạ không đắt đâu anh, tiền nào của nấy, bên em dùng chất liệu nhập khẩu…”. Bạn càng giải thích, khách hàng càng đóng sập cửa.
Nhưng nếu bạn áp dụng phương pháp Socrates, bạn sẽ dùng Câu hỏi để cô lập vấn đề:
- Bạn: “Dạ em hiểu. Khi anh nói ‘đắt’, ý anh là giá bên em đang cao hơn so với ngân sách dự kiến của anh, hay anh đang so sánh giá bên em với một bên đối thủ nào khác ạ?”
- Khách: “À, anh thấy bên hãng X bán rẻ hơn bên em 20%.”
- Bạn: “Vâng anh. Giả sử giá của bên em và bên X bằng nhau, thì anh sẽ chọn sản phẩm nào?”
- Khách: “Tất nhiên chọn bên em rồi, vì dịch vụ hậu mãi bên em tốt hơn.”
Bùm! Bạn đã khiến khách hàng tự nói ra điểm mạnh của bạn. Bằng vài câu hỏi, bạn đã chuyển sự tập trung của họ từ “Giá cả” sang “Giá trị”. Đó chính là sức mạnh của việc bóc tách ngụy biện.
3. Khai vấn (Coaching) thay vì Cầm tay chỉ việc (Micromanagement)
Nếu bạn đang làm Sếp, làm Leader, chắc chắn bạn sẽ đau đầu với việc nhân viên làm sai, làm ẩu. Cách quản lý cũ: Gọi nhân viên vào phòng và chửi: “Tại sao cậu lại làm hỏng dự án này? Cậu làm ăn kiểu gì thế hả?”. Kết quả: Nhân viên sợ hãi, tìm cớ đổ lỗi và thù ghét sếp.
Nhà quản lý sử dụng tư duy Socrates sẽ biến buổi khiển trách thành một buổi Khai vấn (Coaching):
- Sếp: “Chào em, nhìn vào kết quả dự án tháng này, em đánh giá thế nào?”
- Nhân viên: “Dạ, em thấy nó chưa đạt mục tiêu ạ.”
- Sếp: “Theo em, đâu là nút thắt lớn nhất khiến chúng ta đi chệch hướng?”
- Sếp: “Nếu được làm lại từ đầu, em sẽ thay đổi bước nào để kết quả tốt hơn?”
Thay vì đưa ra lời giải, người Sếp xuất chúng dùng câu hỏi để ép nhân viên tự tư duy, tự tìm ra nguyên nhân và giải pháp. Một khi nhân viên tự nói ra giải pháp, họ sẽ có trách nhiệm với nó gấp 100 lần so với việc bị sếp chỉ tay năm ngón.
4. 6 Kiểu câu hỏi cốt lõi của Socrates bạn cần nắm
Cuốn sách cung cấp cho bạn một “kho vũ khí” để ứng phó trong mọi tình huống. Quang tóm gọn lại 6 nhóm câu hỏi “sát thương” nhất:
- Câu hỏi làm rõ: “Anh có thể cho một ví dụ cụ thể về điều anh vừa nói không?”
- Câu hỏi thăm dò giả định: “Tại sao anh lại tin rằng điều đó luôn luôn đúng?”
- Câu hỏi thăm dò lý do và bằng chứng: “Dựa vào số liệu hay trải nghiệm nào mà chị rút ra kết luận đó?”
- Câu hỏi về góc nhìn khác: “Có ai có thể phản bác lại quan điểm này không? Họ sẽ nói gì?”
- Câu hỏi về hệ quả: “Nếu chúng ta thực sự làm theo cách này, rủi ro lớn nhất có thể xảy ra là gì?”
- Câu hỏi về chính câu hỏi: “Theo anh, tại sao tôi lại hỏi anh câu này?”
Chỉ cần nhuần nhuyễn 6 dạng câu hỏi này, bạn sẽ trở thành một người giao tiếp cực kỳ sâu sắc và khó bị đánh bại.
5. Điểm cộng & Điểm trừ (Review Công Tâm từ Quang VN)
Như thường lệ, blog của Quang luôn có góc nhìn hai chiều:
Điểm cộng to đùng:
- Thay đổi Mindset giao tiếp: Đọc xong, bạn sẽ tự động “chậm lại” một nhịp trước khi mở miệng cãi nhau. Khả năng tư duy phản biện (Critical Thinking) của bạn sẽ tăng lên một đẳng cấp mới.
- Tính ứng dụng vạn năng: Dùng để đàm phán, dùng để nuôi dạy con cái (giúp con tự lập tư duy), dùng để phỏng vấn tuyển dụng… đều “ngon”.
Điểm trừ cần lưu ý:
- Ranh giới mong manh với việc “Hỏi cung”: Đây là tác dụng phụ nguy hiểm! Nếu bạn áp dụng phương pháp này với thái độ hống hách, dồn ép, đối phương sẽ có cảm giác như đang bị thẩm vấn tại đồn công an. Sự chân thành và tông giọng nhẹ nhàng, tò mò là yếu tố sống còn để phương pháp này phát huy tác dụng. Đừng dùng nó để thỏa mãn cái tôi chiến thắng của bạn!
Lời kết
Các bạn ạ,
Giữa một thời đại mà ai cũng khao khát được nói, ai cũng vội vã đưa ra lời khuyên (dù không ai mướn), thì việc bạn biết cách im lặng và đặt ra một câu hỏi sắc sảo mới thực sự là thứ tạo nên giá trị và sự khác biệt.
“Phương Pháp Đặt Câu Hỏi Của Socrates” không chỉ là một cuốn sách về giao tiếp. Nó là một cuốn sách về sự khiêm tốn của trí tuệ. Nó dạy chúng ta rằng: Chúng ta không biết nhiều như chúng ta tưởng, và cách duy nhất để chạm đến sự thật là không ngừng đặt câu hỏi.
Nếu dạo này bạn đang gặp bế tắc trong việc thuyết phục sếp, chốt sale với khách hàng, hay mệt mỏi vì cãi vã với vợ/chồng… hãy thử cất cái “tôi” đi, lật cuốn sách này ra và bắt đầu thực hành nghệ thuật đặt câu hỏi. Quang tin chắc, kết quả sẽ làm bạn kinh ngạc đấy!
Thân mến, Quang VN
P.S: Thử tự kiểm điểm lại xem: Trong cuộc cãi vã gần nhất của bạn, tỷ lệ thời gian bạn “Nói” và “Hỏi” là bao nhiêu? Bạn có bao giờ ép đối phương phải tự nhận sai bằng một câu hỏi chưa? Chia sẻ với Quang ở phần bình luận nhé!
Có thể bạn sẽ thích: