Có một thời gian, nhất là cái hồi mới ra trường, mình rất hay tranh luận với người khác. Mà nói tranh luận cho lịch sự thôi, chứ nhiều khi dùng đúng từ thì phải là “cãi nhau”.
Nhất là với bạn bè, anh em họ hàng hay thậm chí là cả bố mẹ mình nữa.
Cứ mỗi lần nghe ai nói điều gì mà mình cảm thấy không đúng là kiểu gì mình cũng phải nói lại. Nếu người ta không đồng ý thì mình lại tiếp tục giải thích, đưa ra đủ thứ lý lẽ để chứng minh mình mới là người đúng.
Nhiều lúc mình biết thừa là rồi cuộc tranh luận đấy cũng chẳng đi đến đâu, nhưng lại không thể dừng lại được. Vì đơn giản là mình không thích cảm giác bị thua.
Sau này, khi đọc và nghiền ngẫm kỹ cuốn Đắc Nhân Tâm của Dale Carnegie, mình mới bắt đầu thay đổi dần cách nói chuyện với mọi người.
Đắc Nhân Tâm là một cuốn sách nói về cách giao tiếp và ứng xử với người khác. Sách có nhiều nguyên tắc, từ cách lắng nghe, khen ngợi đến việc làm sao để người khác hiểu và đón nhận ý kiến của mình.
Tất nhiên là không phải cứ đọc xong một cuốn sách thì tự nhiên tính cách thay đổi ngay được. Nhưng có một nguyên tắc trong cuốn này mà mình nhớ rất lâu, đó là hạn chế tranh cãi với người khác.
Và đến bây giờ, mình vẫn đang cố gắng áp dụng nó trong cuộc sống hằng ngày.
Hồi trước mình rất hay cãi nhau với bạn bè
Lúc còn là sinh viên & kể cả sau này khi mới ra trường được vài năm thì mình rất hay ngồi trà đá với mấy đứa bạn để tính kinh doanh một cái gì đó.
Mà mỗi lần như thế là lại y như rằng cãi nhau.
Mấy đứa bạn mình thì đa phần thích làm giàu nhanh, làm cái gì đó phải ra tiền luôn. Còn mình thì khác, mình thích cái gì chậm mà chắc, một phần là do tính cách mình thế, hai là do mình không có bệ đỡ từ gia đình. Bố mẹ mình đều làm nông cả, nhỡ sập thì có mà bán nhà.
Thế nên mỗi lần nghe mấy đứa bàn chuyện làm ăn kiểu được ăn cả ngã về không là mình lại thấy không ổn. Mình thì cứ hỏi nhỡ thất bại thì sao, còn chúng nó lại bảo mình không có gan, cứ sợ thế thì bao giờ mới giàu được.
Lúc đấy mình cũng chẳng chịu thua đâu, cố phải giải thích mà đúng hơn là cãi cho bằng được…
Nhiều khi ban đầu chỉ là rủ nhau đi trà đá chém gió thôi, cuối cùng lại thành cãi nhau.
Mà không chỉ với bạn bè đâu. Với bố mẹ cũng thế.
Nhiều khi ngồi ăn cơm mà bố mẹ nói chuyện về cái gì đó trái với suy nghĩ của mình là mình thường nói lại ngay. Nhiều lúc mình cứ nghĩ rằng suy nghĩ của bố mẹ cổ hủ quá rồi, không còn hợp với thời đại ngày nay nữa.
Sau này, có lấy vợ rồi thì nhiều lúc mình cũng như vậy, dù có ít hơn đi đôi chút.
Nói chung là hồi đấy mình thích được chứng minh, thích được người khác công nhận là mình đúng. Cứ nghĩ rằng người kia đang có suy nghĩ sai là phải tìm mọi cách nói cho người ta hiểu.
Mà mình nghĩ chẳng phải mỗi mình như thế đâu, nhiều đứa bạn của mình cũng thế cả. Vậy nên hay được mọi người nhận xét là “ngựa non háu đá”.
Nhưng sau này mình mới thấm được rằng, dù mình có lý đi chăng nữa thì cũng chẳng cần phải tranh luận đến cùng làm gì.
Bài học mình nhớ nhất trong Đắc Nhân Tâm
Nếu hỏi mình nhớ nhất điều gì sau khi đọc Đắc Nhân Tâm thì chắc chắn đó là nguyên tắc hạn chế tranh cãi.
Thực ra cuốn sách này có khá nhiều nguyên tắc về cách giao tiếp và ứng xử với mọi người. Nhưng riêng chuyện tranh cãi thì mình thấy nó đúng với bản thân mình nhất.
Bởi vì trước đây, mỗi khi tranh luận, mình thường chỉ quan tâm đến việc làm sao để người khác hiểu rằng mình đúng, kể cả mọi người có thật sự công nhận hay không.
Mình nghĩ ra lý lẽ để phản bác lại, tìm ví dụ để chứng minh cho quan điểm của mình. Trong lúc mọi người đang nói thì nhiều khi trong đầu mình đã “nhảy số” để xem tí nữa trả lời lại thế nào rồi.
Thành ra, thay vì thực sự lắng nghe người khác, mình lại chỉ chờ đến lượt mình nói mà thôi.
Sau khi đọc xong cuốn Đắc Nhân Tâm thì mình bắt đầu thử làm khác đi một chút.
Khi nghe ai đó đưa ra một ý kiến trái chiều, mình không còn vội vàng phản bác như trước nữa. Mình cố gắng nghe hết xem người ta đang nghĩ gì, tại sao họ lại nghĩ như thế.
Có những lúc nghe xong mình vẫn thấy nó trái hẳn với cách nghĩ của mình. Nhưng thay vì nói lại ngay, mình tự hỏi xem có thực sự cần phải tranh luận hay tranh cãi không?
Nếu chỉ là nói chuyện bình thường, chẳng ảnh hưởng gì đến ai, thì thôi, cứ nghe là được.
Ví dụ như chuyện kinh doanh với bạn bè lúc trước.
Bây giờ nghĩ lại, mình thấy mỗi người có một hoàn cảnh khác nhau. Có người sẵn sàng chấp nhận rủi ro để có cơ hội kiếm được nhiều tiền hơn. Còn mình thì không muốn đánh đổi quá nhiều, nhất là khi phía sau còn có gia đình.
Mình không thể bắt mọi người phải suy nghĩ giống mình được.
Mà ngược lại, mọi người cũng đâu cần phải đồng ý với cách làm của mình.
Thế nên nếu bây giờ có ngồi nói chuyện về kinh doanh với bạn bè, mình vẫn có thể chia sẻ quan điểm nhưng sẽ không cố thuyết phục mọi người cho bằng được nữa.
Khi bớt tranh cãi, mình thấy mọi chuyện nhẹ nhàng hơn khá nhiều
Điều mình thấy rõ nhất sau khi thay đổi cách giao tiếp là giờ đây những câu chuyện vui vẻ không còn tự dưng trở nên căng thẳng như trước nữa.
Đặc biệt là với những người thân trong gia đình.
Bố mẹ mình thuộc thế hệ cũ, lớn lên trong nghèo đói. Tâm niệm của bố mẹ mình là làm sao để có được ngôi nhà chắc chắn, để khi mưa bão không còn lo lắng. Tiền bạc không cần nhiều, chỉ cần ăn no mặc ấm là được & có để dành vài cây vàng phòng những lúc ốm đau hay tuổi già.
Trước đây, cứ thấy bố mẹ nói điều gì không “hợp tai” là mình sẽ nói lại ngay.
Nhưng bây giờ mình cố lắng nghe nhiều hơn.
Có những chuyện mình nghĩ khác, nhưng cũng chẳng nhất thiết phải nói ra vì mình biết rằng có nói thì cũng khó thay đổi được gì nhiều. Những suy nghĩ đó đã ăn sâu vào ký ức của thế hệ trước rồi.
Còn nếu thực sự cần góp ý thì mình sẽ chọn cách nói nhẹ nhàng & chỉ thỉnh thoảng chia sẻ về một vài thứ nho nhỏ thôi, để bố mẹ không còn cảm thấy khó chịu hay có cảm giác mình đang chê bố mẹ cổ hủ nữa.
Với bạn bè hay vợ mình cũng vậy.
Mình vẫn có quan điểm riêng, vẫn có những chuyện không đồng ý với mọi người. Chỉ là mình không còn cảm thấy lúc nào cũng cần phải chứng minh điều đó.
Và mình thấy cuộc sống như thế dễ chịu hơn & vui vẻ hơn nhiều.
Ít nhất thì những lần nói chuyện bình thường không còn bị biến thành những cuộc tranh cãi chẳng ai muốn nhường ai.
Tuy nhiên, sau một thời gian áp dụng nguyên tắc này, mình lại gặp một vấn đề khác.
Đó là đôi khi mình im lặng hơi nhiều.
Nhưng có những lúc mình lại im lặng quá mức cần thiết
Hiện tại mình đang tham gia vào ban hành giáo của giáo xứ Hà Dương.
Trong ban hành giáo, đa phần toàn là các cụ thôi. Người ít tuổi nhất cũng đã trên 60, còn người lớn tuổi nhất thì gần 75. Còn mình là người trẻ nhất, chỉ mới ngoài 30.
Thời gian đầu tham gia, trong những cuộc họp mình cũng có đưa ra một vài ý kiến, đề xuất về những việc chung của giáo xứ.
Nhưng có những lần mình vừa nêu ý kiến thì đã nhận được những phản hồi không mấy vui vẻ từ các cụ.
Tất nhiên là mọi người không nói thẳng kiểu “trẻ con biết gì mà nói”, nhưng có những lúc mình cảm thấy ý kiến của mình không được tôn trọng.
Một phần có lẽ vì các cụ đã quen với cách làm việc theo nếp cũ, cái gì cũng phải có trình tự, khác khá nhiều với cách làm việc đi thẳng vào vấn đề như của mình.
Thế nên sau này, khi tham gia các cuộc họp, mình bắt đầu ít phát biểu hơn.
Có những chuyện mình nghĩ là nên làm khác đi sẽ tốt hơn.
Ví dụ như thay vì mỗi lần có việc đều phải gặp mặt trực tiếp để bàn bạc, mình nghĩ có những chuyện chỉ cần nhắn lên nhóm Zalo là xong. Nhưng các cụ thì lại thích gặp nhau trực tiếp để trao đổi cho rõ ràng.
Hoặc như lần bàn chuyện lắp hệ thống máy phát điện cho nhà thờ, chi phí lên đến cả trăm triệu đồng. Mình lại nghĩ sao không thử tìm hiểu phương án dùng pin lưu trữ điện xem thế nào. Biết đâu sẽ có những ưu điểm như không gây tiếng ồn và có thể cấp điện dự phòng khi mất điện.
Nhưng cuối cùng mình lại nghĩ: “Thôi kệ, các cụ muốn lắp máy phát thì lắp”.
Một phần vì mình không muốn mất hòa khí, một phần thì mình cũng hiểu rằng khi nói đến pin lưu trữ, các cụ lại lo sẽ tốn tiền, khó sử dụng mà còn sợ dễ “bùm”.
Sau một thời gian, mình bắt đầu tự hỏi liệu mình có đang hiểu và áp dụng nguyên tắc hạn chế tranh cãi một cách máy móc quá hay không?
Bởi vì nếu lúc nào mình cũng chọn im lặng để tránh bất đồng, thì những ý kiến mà mình cho là có ích cũng chẳng bao giờ được nói ra.
Mà khi tham gia một công việc chung, mình nghĩ việc đóng góp ý kiến cũng là một phần trách nhiệm của bản thân.
Đây có lẽ là điểm mà mình vẫn đang phải học cách cân bằng.
Mình muốn lắng nghe và tôn trọng những người lớn tuổi hơn, nhưng cũng ngại tranh luận khi nói lên những ý kiến mà mình cho rằng sẽ hợp thời hơn.
Với mình, hạn chế tranh cãi là một điều tốt. Nhưng nếu hiểu thành không bao giờ được có ý kiến trái chiều thì có lẽ lại không đúng.
Đắc Nhân Tâm có phải là cuốn sách dạy chúng ta sống thảo mai?
Mình thấy có khá nhiều người không thích Đắc Nhân Tâm.
Một trong những ý kiến mình thường gặp là cuốn sách này dạy con người cách sống thảo mai, lúc nào cũng phải khen ngợi, phải làm vừa lòng người khác để đạt được mục đích của mình.
Mình cũng hiểu tại sao lại có cách nhìn như thế.
Bởi vì nếu chỉ học những cách giao tiếp trong sách rồi áp dụng một cách máy móc thì rất dễ thành ra giả tạo.
Ví dụ như chuyện khen ngợi người khác.
Nếu một người làm điều gì đó thực sự tốt, mình thấy hay và khen họ thì chẳng có vấn đề gì cả.
Nhưng nếu trong lòng mình không hề nghĩ như thế, chỉ cố tìm lời khen để người ta có thiện cảm với mình, thì mình cũng thấy không ổn.
Chuyện lắng nghe cũng vậy.
Nếu ngoài mặt mình tỏ ra chăm chú nghe người khác nói, nhưng trong đầu chỉ nghĩ xem làm thế nào để họ thích mình hơn, thì đó đâu phải là lắng nghe thật lòng.
Theo cách hiểu của mình, những nguyên tắc trong Đắc Nhân Tâm chỉ thực sự có ích khi chúng ta áp dụng bằng sự chân thành.
Mình lắng nghe vì mình muốn hiểu người đối diện.
Mình khen vì mình thực sự thấy họ có điều đáng khen.
Và mình hạn chế tranh cãi vì không muốn những chuyện không đáng làm ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa hai người.
Chứ không phải vì muốn người khác lúc nào cũng vui vẻ với mình, hay muốn họ làm theo ý mình.
Mình nghĩ nếu áp dụng theo cách đó thì Đắc Nhân Tâm vẫn là một cuốn sách rất đáng đọc.
Không tranh cãi không có nghĩa là chuyện gì cũng phải nhịn
Có một điều mà bây giờ mình nghĩ khá nhiều, đó là làm thế nào để phân biệt giữa một cuộc tranh cãi không cần thiết và một chuyện mà mình thực sự nên lên tiếng.
Ví dụ như khi ngồi chém gió với mấy đứa bạn, có đứa thích mạo hiểm, có đứa thích làm ăn an toàn. Mỗi người một quan điểm thì cũng chẳng sao.
Mình không cần phải cố chứng minh cách nghĩ của mình đúng hơn.
Nhưng nếu người thân trong gia đình đang có một quyết định mà mình cho rằng có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng thì lại là chuyện khác.
Trong những trường hợp như thế, mình nghĩ mình vẫn cần góp ý thẳng thắn, thậm chí phải nói rõ quan điểm của mình một cách quyết liệt.
Tất nhiên là cách nói rất quan trọng.
Thay vì chê trách hoặc nói thẳng rằng người ta sai, mình có thể tìm hiểu xem tại sao họ lại nghĩ như thế, rồi từ từ chia sẻ những điều mình đang lo lắng.
Có thể cuối cùng mọi người vẫn không đồng ý.
Nhưng ít nhất mình đã nói ra điều mà mình nghĩ là cần thiết, thay vì im lặng chỉ vì không muốn mất lòng.
Quay lại câu chuyện tham gia ban hành giáo của mình, đây cũng là điều mình muốn thay đổi trong thời gian tới.
Mình vẫn sẽ cố gắng lắng nghe ý kiến của các cụ nhiều hơn, vì mọi người có những kinh nghiệm mà mình chưa có.
Nhưng nếu có điều gì mình thực sự cho là tốt cho công việc chung thì mình cũng nên mạnh dạn góp ý.
Không nhất thiết phải tranh luận để chứng minh mình đúng, nhưng cũng không nên vì ngại tranh luận mà chẳng dám nói gì.
Nói thì dễ, chứ để làm được chắc mình vẫn còn phải cố gắng nhiều.
Vậy Đắc Nhân Tâm có đáng đọc không?
Với mình thì có.
Đắc Nhân Tâm không phải là cuốn sách giúp mình thay đổi hoàn toàn tính cách chỉ sau một lần đọc. Và mình cũng không nghĩ tất cả những nguyên tắc trong sách đều có thể áp dụng y nguyên vào mọi tình huống.
Nhưng riêng chuyện hạn chế tranh cãi và học cách lắng nghe người khác đã giúp mình thay đổi khá nhiều trong cách giao tiếp với bạn bè, bố mẹ và những người xung quanh.
Trước đây, khi có ý kiến trái chiều, mình thường nghĩ ngay đến việc phải nói gì để phản bác lại.
Còn bây giờ, mình thường cố gắng nghe trước, nghĩ một chút rồi mới quyết định có nên nói hay không.
Mình thấy cách đó giúp bản thân thoải mái hơn, mà những người nói chuyện với mình có lẽ cũng đỡ mệt hơn.
Tuy nhiên, mình cũng nhận ra rằng nếu cứ áp dụng nguyên tắc tránh tranh cãi một cách máy móc thì đôi khi lại thành ra quá im lặng, không dám bảo vệ những điều mình cho là đúng.
Thế nên nếu có một điều mình muốn nhắc bản thân sau khi đọc Đắc Nhân Tâm thì đó là:
Hãy thật lòng lắng nghe người khác, đừng cố tranh cãi chỉ để giành phần thắng. Nhưng khi có chuyện thực sự quan trọng thì cũng đừng ngại nói lên suy nghĩ của mình.
Còn bạn thì sao? Bạn đã đọc Đắc Nhân Tâm chưa? Và có nguyên tắc nào trong cuốn sách khiến bạn thay đổi cách giao tiếp với mọi người không?
Đây là link tiếp thị liên kết. Nếu bạn mua sách thông qua link này, mình có thể nhận được một khoản hoa hồng nhỏ mà bạn không phải trả thêm chi phí.
Có thể bạn sẽ thích:
