Chào các bạn, lại là Quang VN đây!
Chắc hẳn trong số chúng ta, ai cũng từng trải qua cái cảm giác này: Một ngày đẹp trời, đứa bạn học cấp 3 (cỡ 10 năm không liên lạc) bỗng nhắn tin: “Ê Quang, dạo này khỏe không? Cuối tuần rảnh ra quán cà phê tao nhờ chút việc, tao có một dự án này hay lắm…”.
Và bùm! Đến nơi, bạn bị bủa vây bởi những lời hứa hẹn về “thu nhập thụ động”, “tự do tài chính”, “làm chủ cuộc đời”… Bạn lịch sự ngồi nghe, nhưng trong đầu chỉ muốn tìm cách chuồn lẹ vì sợ bị chèo kéo mua hàng.
Đó là bức tranh chung của ngành Kinh doanh theo mạng (hay còn gọi là đa cấp) tại Việt Nam. Nó bị mang tiếng xấu vì có quá nhiều người làm sai cách: bám đuôi, nài nỉ, ép buộc người thân mua hàng.
Bản thân Quang cũng từng rất ác cảm với mô hình này. Cho đến một ngày, mình tình cờ đọc được cuốn sách mỏng dính có tựa đề: “45 Giây Tạo Nên Thay Đổi“ của Don Failla.
Hóa ra, những gì mình (và đa số mọi người) biết về kinh doanh mạng lưới đều… sai bét! Cuốn sách này không dạy bạn cách “bán hàng”, mà nó dạy bạn cách “Xây dựng một hệ thống”. Hãy cùng Quang mổ xẻ xem cuốn cẩm nang “gối đầu giường” của giới kinh doanh hệ thống này có gì đặc biệt nhé!
1. Xóa bỏ định kiến: Kinh doanh mạng lưới KHÔNG PHẢI là bán hàng
Cú tát tỉnh ngộ đầu tiên mà Don Failla dành cho người đọc nằm ngay ở những trang đầu: Nếu bạn nghĩ kinh doanh theo mạng là đi gõ cửa từng nhà để bán sản phẩm, bạn đã thất bại ngay từ vòng gửi xe.
Tác giả phân biệt rất rõ 3 hình thức:
- Bán lẻ (Retail): Mở tạp hóa, siêu thị. Khách đến mua rồi đi.
- Bán hàng trực tiếp (Direct Sales): Cầm bảo hiểm, mỹ phẩm đi chào mời từng người. Bạn ngừng bán, bạn ngừng có tiền.
- Kinh doanh theo mạng (Network Marketing): Là việc bạn chia sẻ sản phẩm mình dùng thấy tốt cho người khác, và quan trọng nhất: Bảo trợ (Sponsor) và Dạy họ cách làm giống bạn.
Theo Don Failla, những người thất bại nặng nề nhất trong ngành này lại chính là những… “Super Sales” (siêu sao bán hàng). Bởi vì họ quen thói quen vác hàng đi bán cho 100 người, thay vì tìm ra 5 người nghiêm túc và dạy 5 người đó cách xây dựng hệ thống.
Đọc đến đây, Quang thấy thở phào nhẹ nhõm. Hóa ra, để làm hệ thống, mình không cần phải trở thành một kẻ dẻo miệng, mặt dày hay chèo kéo bạn bè. Mình chỉ cần trở thành một Người thầy và một Người hướng dẫn.
2. Bí mật của “Bài thuyết trình 45 giây”
Nhiều người tò mò: “45 giây thì nói được cái quái gì mà thay đổi cuộc đời?”.
Don Failla khẳng định: Bạn không cần phải thuyết trình tràng giang đại hải 2-3 tiếng đồng hồ về thành phần sản phẩm hay sơ đồ trả thưởng phức tạp. Việc đó làm người nghe sợ hãi vì họ nghĩ: “Trời ơi, tôi không ăn nói giỏi như anh, làm sao tôi làm được việc này?”.
Bài thuyết trình 45 giây thực chất là một cách “Mở bài” để tìm xem đối phương có thực sự muốn làm chủ cuộc đời họ hay không. Nó chỉ đơn giản là: “Anh có muốn làm chủ cuộc sống của mình, có cả thời gian, tiền bạc và sức khỏe không? Tôi có một phương tiện giúp anh làm điều đó, mà anh không cần phải nghỉ công việc hiện tại. Anh có muốn tìm hiểu không?”
Nếu họ nói “Không”, hãy dừng lại và chuyển chủ đề (đừng chèo kéo!). Nếu họ nói “Có”, lúc đó bạn mới đưa sách, đưa tài liệu hoặc mời họ gặp người bảo trợ của bạn.
Sự đơn giản này chính là chìa khóa. Nó giúp loại bỏ sự phòng thủ của người nghe và bảo vệ danh dự của chính bạn.
3. 10 “Bài Học Trên Chiếc Khăn Ăn” – Tinh hoa của cuốn sách
Đây là linh hồn của cuốn sách. Tác giả gọi là “Bài học trên chiếc khăn ăn” (Napkin Presentations) vì nó đơn giản đến mức bạn có thể dùng một chiếc bút vẽ ra trên giấy ăn trong quán cà phê để giải thích cho bạn bè.
Quang xin trích dẫn 3 bài học mà mình thấy “thấm” nhất:
Bài học #1: Sức mạnh của cấp số nhân (2 x 2 = 4)
Đừng cố gắng tuyển dụng 100 người. Hãy tìm ra 2 người nghiêm túc, dạy họ cách tìm ra 2 người khác (thành 4 người), rồi dạy họ cách dạy người khác… Dần dần, con số sẽ nhân lên 8, 16, 32… Bạn chỉ cần làm việc trực tiếp với một nhóm nhỏ (tối đa 5 người), nhưng mạng lưới của bạn sẽ bung nở ra hàng trăm người. Đây chính là đòn bẩy thời gian và công sức.
Bài học #3: Bốn việc cần làm (Giống như lái xe đi xa)
Don Failla ví việc xây dựng hệ thống giống như lái xe từ Hà Nội vào Sài Gòn mưa sinh:
- Lên xe và khởi động: Ký hợp đồng tham gia.
- Đổ xăng và mua nhớt: Trực tiếp sử dụng sản phẩm. (Bạn không thể kinh doanh thứ mà chính bạn không tin dùng).
- Sang số cao: Bắt đầu bảo trợ người khác (số 1), dạy họ bảo trợ (số 2, số 3…).
- Chia sẻ sản phẩm: Giới thiệu cho bạn bè trên dọc đường đi.
Lưu ý: Bán hàng chỉ là việc thứ 4. Đa số mọi người lao vào bán hàng mà quên mất việc “sang số”, nên chiếc xe cứ rồ ga ở số 0 và cháy máy.
Bài học #4: Đào sâu xuống tận nền đá cứng
Một tòa nhà chọc trời không thể xây trên nền đất bùn. Thay vì tuyển 50 người rồi bỏ mặc họ bơ vơ (xây rộng), hãy tuyển 5 người, giúp họ đào sâu xuống tầng 2, tầng 3. Khi mạng lưới của bạn cắm rễ sâu được 3-4 tầng, nó sẽ vững chắc như một cây cổ thụ không cơn bão nào quật ngã được.
4. Áp dụng tư duy này vào cuộc sống và kinh doanh truyền thống
Dù bạn không làm kinh doanh đa cấp, cuốn sách này vẫn cực kỳ có giá trị đối với tư duy quản lý và lãnh đạo.
Quang nhận ra:
- Trong quản lý nhân sự: Đừng ôm đồm mọi việc (Micro-management). Hãy đào tạo ra 5 người quản lý cấp trung thật giỏi, và dạy họ cách đào tạo nhân viên bên dưới. Đó là cách duy nhất để doanh nghiệp phình to mà sếp không bị kiệt sức.
- Trong việc xây dựng mối quan hệ: Sự chân thành, kiên nhẫn và tinh thần “cho đi” (giúp người khác thành công để mình thành công) luôn là triết lý kinh doanh bền vững nhất ở bất cứ thời đại nào.
5. Cuốn sách này dành cho ai và Điểm trừ?
Cuốn sách này là “Chân ái” nếu bạn:
- Đang tham gia một công ty kinh doanh mạng lưới (MLM) chân chính và đang bế tắc vì không mở rộng được hệ thống.
- Đang muốn tìm hiểu về thu nhập thụ động nhưng sợ phải đi bán hàng, mời mọc.
- Là người làm quản lý muốn học tư duy nhân bản (duplication) và đào tạo nhân sự.
Một chút “sạn” nhỏ:
- Cuốn sách được viết khá lâu, bối cảnh ở Mỹ nên một số ví dụ nghe hơi “cổ” (như gửi băng cassette, tài liệu giấy). Ngày nay, chúng ta có Zoom, có Mạng xã hội để làm phễu.
- Cuốn sách giả định rằng công ty bạn chọn là một công ty tốt, sản phẩm tốt. Nhưng ở Việt Nam, ranh giới giữa MLM chân chính và “lừa đảo kim tự tháp” khá mong manh. Nếu bạn áp dụng kiến thức đúng của sách này vào một công ty sai (bán hàng ảo, lãi suất cao), thì bạn vẫn sẽ thất bại thảm hại.
Lời kết
Các bạn ạ,
Kinh doanh theo mạng không phải là phép màu giúp bạn làm giàu sau 1 đêm. Nó chỉ là một phương tiện (như chiếc ô tô). Việc chiếc xe đó đưa bạn đến đích hay lao xuống vực hoàn toàn phụ thuộc vào tay lái và sự tử tế của bạn.
Cuốn sách “45 Giây Tạo Nên Thay Đổi” đã trả lại sự công bằng và tính chuyên nghiệp cho ngành kinh doanh này. Nó dạy chúng ta rằng: Giá trị cốt lõi của con người không nằm ở việc bạn bán được bao nhiêu món hàng, mà nằm ở việc bạn giúp được bao nhiêu người thay đổi tư duy và tự đứng trên đôi chân của họ.
Nếu bạn đang đi tìm một con đường kinh doanh tự do mà không cần nhiều vốn, hãy đọc cuốn sách này trước khi quyết định gật đầu với bất kỳ lời mời cà phê nào nhé! Nó sẽ trang bị cho bạn một “tấm khiên” tư duy cực kỳ vững chắc đấy.
Thân mến, Quang VN
P.S: Bạn nghĩ sao về mô hình kinh doanh hệ thống? Bạn đã bao giờ có trải nghiệm “dở khóc dở cười” nào khi được mời đi nghe hội thảo đa cấp chưa? Chia sẻ câu chuyện của bạn ở dưới phần bình luận để chúng ta cùng rôm rả nhé!
Có thể bạn sẽ thích: