Chào các bạn, lại là Quang VN đây!
Hôm nay chúng ta sẽ nói về một cuốn sách mà có lẽ… ai cũng từng nghe tên ít nhất một lần trong đời: “Cha Giàu Cha Nghèo” (Rich Dad Poor Dad) của Robert Kiyosaki.
Nhớ lại hồi sinh viên, lần đầu tiên Quang cầm cuốn sách này lên, thú thật là mình đã đọc nó với một thái độ hơi… trịch thượng. Mình nghĩ: “Ôi dào, lại là dăm ba cái cuốn sách self-help dạy làm giàu nhanh, ảo tưởng sức mạnh chứ gì!”.
Nhưng các bạn ạ, mình đã lầm. Lầm to!
Cuốn sách này không dạy bạn cách mua cổ phiếu nào để x2 tài khoản, cũng không dạy bạn cách buôn đất. Thứ mà nó đập nát và xây lại từ đầu chính là TƯ DUY của bạn về Tiền bạc. Nó giải thích tại sao có những người làm việc quần quật cả đời, lương năm sau cao hơn năm trước nhưng vẫn mãi nghèo; trong khi có những người dường như chẳng làm gì mấy mà tiền cứ đẻ ra tiền.
Nếu bạn đang đi làm từ 8h sáng đến 5h chiều, ngóng lương mỗi tháng để trả nợ thẻ tín dụng, tiền trọ, tiền trà sữa… và cảm thấy bế tắc, thì xin chúc mừng, bài review này là dành cho bạn. Hãy cùng Quang lột trần những sự thật phũ phàng từ cuốn sách kinh điển này nhé!
1. Hai người cha, hai hệ tư tưởng trái ngược
Cuốn sách mở đầu bằng một câu chuyện rất thú vị về tuổi thơ của tác giả. Ông có hai người cha:
- Người cha nghèo (Cha ruột): Là một người có học vấn rất cao, có bằng Tiến sĩ, làm quan chức giáo dục. Lời khuyên cửa miệng của ông là: “Hãy ráng học cho giỏi, lấy điểm cao, kiếm một công việc ổn định ở một công ty tốt, có nhiều phúc lợi và làm việc chăm chỉ.”
- Người cha giàu (Bố của cậu bạn thân): Chưa học hết lớp 8, nhưng lại là một trong những người giàu nhất bang Hawaii. Lời khuyên của ông là: “Hãy học cho giỏi để tìm mua những công ty tốt. Đừng làm việc vì tiền, hãy bắt tiền làm việc cho mình.”
Bạn thấy sự quen thuộc không? 99% chúng ta lớn lên với lời khuyên của “Người cha nghèo”. Bố mẹ, thầy cô luôn bảo chúng ta học giỏi để đi “làm thuê” cho người khác. Chẳng ai dạy chúng ta cách quản lý cái đồng lương mà chúng ta vất vả kiếm được cả.
Sự khác biệt lớn nhất giữa người giàu và người nghèo không nằm ở số tiền họ kiếm được, mà nằm ở cách họ suy nghĩ về tiền. Người nghèo nghĩ tiền là thứ để chi tiêu. Người giàu nghĩ tiền là những “hạt giống” để gieo trồng.
2. Bài học vỡ lòng nhưng “gây shock”: Tài sản (Asset) và Tiêu sản (Liability)
Đây là khái niệm đã làm nổ tung bộ não của Quang lúc bấy giờ. Nó đơn giản đến mức đứa trẻ 10 tuổi cũng hiểu, nhưng người lớn 30 tuổi vẫn liên tục mắc sai lầm.
Theo Robert Kiyosaki:
- Tài sản (Asset): Là những thứ BỎ TIỀN VÀO TÚI của bạn (dù bạn có làm việc hay không). Ví dụ: Cổ phiếu sinh lời, nhà cho thuê, bản quyền sách, một kênh YouTube đang bật kiếm tiền…
- Tiêu sản (Liability): Là những thứ LẤY TIỀN RA KHỎI TÚI của bạn. Ví dụ: Quần áo hàng hiệu, chiếc SH bạn vừa mua trả góp, hay chiếc iPhone 17 Pro Max bạn quẹt thẻ tín dụng để bằng bạn bằng bè.
Cú lừa ngoạn mục nhất mà giới trung lưu hay mắc phải là coi Tiêu sản là Tài sản. Nhiều người trẻ vừa ra trường, lương tháng 15-20 triệu là lập tức mua ngay một chiếc xe xịn, vay ngân hàng mua một căn chung cư (để ở). Họ nghĩ họ đang sở hữu tài sản. Nhưng không! Mỗi tháng họ phải trả tiền lãi ngân hàng, tiền bảo dưỡng xe, tiền phí dịch vụ… Những thứ đó đang moi tiền từ túi họ ra mỗi ngày.
Quy tắc sống còn của người giàu là: Hãy dùng tiền lương mua TÀI SẢN trước. Khi tài sản đẻ ra tiền lời, hãy dùng tiền lời đó để mua TIÊU SẢN (hưởng thụ).
3. “Vòng lặp Chuột chạy” (The Rat Race) – Cơn ác mộng của dân văn phòng
Có bao giờ bạn thắc mắc: Tại sao lúc lương 8 triệu mình vẫn sống được, mà giờ lương 20 triệu mình vẫn kêu thiếu tiền?
Đó chính là cái bẫy mang tên “Vòng lặp Chuột chạy” (Rat Race). Bạn đi làm -> Có lương -> Mua sắm, nâng cấp mức sống (chuyển phòng trọ xịn hơn, ăn nhà hàng thay vì ăn vỉa hè) -> Thiếu tiền -> Lại cày cuốc đi làm -> Lương tăng -> Lại mua sắm món đồ đắt hơn…
Bạn cứ chạy mãi trên cái vòng quay đó giống như con chuột hamster, cắm đầu chạy thục mạng nhưng thực chất chẳng tiến lên được mét nào. Bạn bị kẹt giữa 2 cảm xúc: Sợ hãi (sợ hết tiền, sợ mất việc) và Lòng tham (muốn có chiếc túi mới, muốn có kỳ nghỉ sang chảnh).
Đọc đến chương này, Quang thực sự thấy nhột. Chúng ta hay tự hào vì mình bận rộn, mình cống hiến cho công ty. Nhưng sự bận rộn đó chỉ làm giàu cho ông chủ, cho cổ đông công ty và cho… chính phủ (thông qua tiền thuế).
Cách duy nhất để thoát khỏi Rat Race là: Phải tập trung vào cột Tài sản của chính mình. Đừng chỉ chăm chăm nhìn vào bảng lương. Hãy xây dựng một công việc kinh doanh phụ (side hustle), hoặc trích ít nhất 10-20% thu nhập mỗi tháng để đầu tư.
4. Người nghèo làm việc vì tiền, Người giàu bắt tiền làm việc cho mình
Nghe câu này thì rất “kêu”, nhưng thực tế nó nghĩa là gì?
Hầu hết chúng ta đang bán thời gian để đổi lấy tiền. Bạn nghỉ ốm 1 ngày, bạn mất lương ngày đó. Bạn ngưng làm việc, nguồn thu nhập của bạn lập tức bằng 0. Đó là làm việc vì tiền.
Nhưng người giàu thì khác. Họ xây dựng hệ thống. Họ mua những “con ngỗng đẻ trứng vàng”. Đó có thể là một phần mềm họ tự viết ra bán được nhiều lần, một danh mục đầu tư nhận cổ tức hàng năm, hoặc một công ty tự vận hành không cần họ có mặt. Khi đó, những đồng tiền (tài sản) của họ giống như những nhân viên mẫn cán, làm việc 24/7 không than vãn, không đòi nghỉ phép, liên tục mang thêm tiền về cho ông chủ.
Tư duy này đòi hỏi bạn phải có Sự hiểu biết về tài chính (Financial IQ). Bạn không thể bắt tiền làm việc nếu bạn mù tịt về kế toán, không biết đọc báo cáo tài chính cơ bản, hay không hiểu quy luật của đầu tư và thị trường.
5. Điểm cộng & Điểm trừ (Review Công Tâm từ Quang VN)
Như thường lệ, blog của Quang không phải là nơi “nâng bi” sách một cách mù quáng. Dù đây là một cuốn sách kinh điển, nó vẫn có những nhược điểm mà bạn cần tỉnh táo nhận ra.
Điểm cộng to đùng:
- Thay đổi Mindset (Tư duy) cực mạnh: Cách viết của Robert Kiyosaki dùng những phép ẩn dụ rất dễ hiểu. Nó gieo vào đầu bạn một hạt giống tư duy làm chủ mà không trường học nào dạy.
- Tạo động lực khủng khiếp: Đọc xong cuốn sách, bạn sẽ muốn vứt ngay cái thẻ tín dụng đi, ngồi xuống lập bảng thu chi và muốn bắt tay vào đầu tư ngay lập tức.
Điểm trừ cần lưu ý:
- Thiếu tính thực hành (How-to): Sách dạy bạn Tại sao phải mua tài sản, nhưng KHÔNG dạy bạn Làm thế nào để mua tài sản, hay mua cổ phiếu mã gì, định giá công ty ra sao. Bạn sẽ bị “hẫng” sau khi đọc xong vì không biết bắt đầu từ đâu.
- Một số quan điểm hơi cực đoan và “lỗi thời”: Tác giả dường như quá coi thường trường học và giáo dục chính quy. Trong khi ở thời đại hiện nay, kỹ năng chuyên môn xuất sắc vẫn là một loại “Tài sản” vô hình giúp bạn tạo ra dòng tiền rất mạnh. Ngoài ra, sách tập trung quá nhiều vào Bất động sản (đòn bẩy tài chính), điều này khá rủi ro nếu áp dụng rập khuôn ở thị trường Việt Nam hiện tại.
Lời kết
Các bạn ạ,
Có người nói Robert Kiyosaki giờ chỉ là một ông lão bán khóa học, hay đi “tiên tri” sụp đổ nền kinh tế. Điều đó có thể đúng! Nhưng chúng ta không thể phủ nhận giá trị cốt lõi mà cuốn sách “Cha Giàu Cha Nghèo” mang lại.
Nó giống như một tiếng chuông báo thức gắt gỏng, đánh thức những người trẻ đang chìm đắm trong cơn mộng du của việc “tiêu tiền trước, trả nợ sau”.
Bạn không cần phải nghỉ việc để mở công ty ngay ngày mai. Nhưng bạn CẦN bắt đầu tư duy như một nhà đầu tư. Lần tới, khi định xuống tiền mua một món đồ xa xỉ để “thưởng” cho bản thân, hãy dừng lại 3 giây và tự hỏi: “Thứ này sẽ moi tiền khỏi túi mình mỗi tháng, hay sẽ mang thêm tiền về cho mình?”.
Nếu bạn chưa từng đọc cuốn sách này, hãy chạy ra nhà sách rinh nó về ngay hoặc đặt mua ở link Quang để bên dưới. Đó sẽ là khoản đầu tư rẻ nhất (chỉ bằng 2 ly Phúc Long) nhưng mang lại tỷ suất lợi nhuận cao nhất cho cuộc đời bạn đấy.
Thân mến, Quang VN
P.S: Bạn có đang bị kẹt trong “Vòng lặp Chuột chạy” không? Món “Tiêu sản” lớn nhất mà bạn từng hối hận khi mua là gì? (Của Quang là mỗi năm đổi một chiếc điện thoại đời mới nhất, nghĩ lại vẫn thấy xót ruột!). Hãy comment chia sẻ câu chuyện của bạn ở dưới nhé, chúng ta cùng đồng cảm!
Có thể bạn sẽ thích: