Chào các bạn, lại là Quang VN đây!
Nếu phải vinh danh một cuốn sách bị… “hiểu lầm” nhiều nhất tại Việt Nam, thì Quang xin mạnh dạn bỏ một phiếu cho “Đắc Nhân Tâm” (How to Win Friends and Influence People) của Dale Carnegie.
Chắc hẳn bạn đã không ít lần nghe người ta mỉa mai nhau: “Cái thằng đấy lúc nào cũng Đắc Nhân Tâm, toàn thảo mai, giả tạo!” hay “Đọc ba cái sách dạy nịnh hót này làm gì, sống thật với bản thân mới tốt”.
Thú thật, ngày xưa Quang cũng từng mang định kiến y hệt như vậy. Mình vốn là dân công nghệ, tính tình thẳng thắn (đôi khi là thô lỗ), có sao nói vậy. Mình ghét cay ghét đắng cái việc phải luồn cúi hay lựa lời để làm vừa lòng người khác.
Nhưng cuộc sống mà, cái tính “thẳng như ruột ngựa” ấy đã khiến mình đắc tội với không ít đồng nghiệp, làm phật ý sếp và đôi khi làm tổn thương cả những người thân yêu nhất trong gia đình. Đó là lúc mình quyết định gạt bỏ cái tôi, nghiêm túc lật mở cuốn sách này ra đọc.
Và các bạn biết không? Cuốn sách không hề dạy chúng ta trở thành một kẻ đạo đức giả. Nó dạy chúng ta về Sự Thấu Cảm. Hãy cùng Quang “giải oan” cho cuốn sách vĩ đại này nhé!
1. Bản chất của “Đắc Nhân Tâm” không phải là Thao túng
Rất nhiều người đọc sách kiểu “cưỡi ngựa xem hoa”, chỉ lướt qua các tiêu đề như Luôn mỉm cười, Nhớ tên người khác, Khen ngợi… rồi vội vàng đem ra áp dụng một cách máy móc. Kết quả là nụ cười của họ trông gượng gạo, lời khen thì sáo rỗng sặc mùi nịnh bợ. Đó là vì họ đã bỏ qua cốt lõi quan trọng nhất mà Dale Carnegie nhấn mạnh hàng chục lần trong sách: Sự chân thành (Sincerity).
Đắc Nhân Tâm không dạy bạn cách dùng mánh khóe để ép người khác mua hàng hay làm theo ý bạn. Nó dạy bạn cách đặt mình vào vị trí của người khác để hiểu tại sao họ lại hành động như vậy.
Khi bạn thực sự thấu hiểu, sự tôn trọng và nụ cười sẽ tự động xuất hiện một cách rất tự nhiên, chứ không cần phải diễn kịch.
2. Nguyên tắc vàng: Không chỉ trích, oán trách hay than phiền
Đây là nguyên tắc đầu tiên và cũng là bài học khó nhằn nhất đối với Quang.
Bản năng của con người là bảo vệ cái tôi. Khi một nhân viên làm sai, bản năng của một người sếp là mắng mỏ: “Sao cậu lại làm ăn chểnh mảng thế này?”. Kết quả là nhân viên đó sẽ lập tức xù lông lên để tự vệ, đổ lỗi cho thời tiết, cho máy tính hỏng, cho đồng nghiệp… Họ có nhận lỗi không? Không! Họ chỉ thù ghét bạn thêm thôi.
Dale Carnegie kể câu chuyện về tên tử tù khét tiếng Al Capone – kẻ giết người không ghê tay, nhưng cho đến lúc chết hắn vẫn tự nhận mình là “một người tốt bị xã hội hiểu lầm”. Đến cả một tên tội phạm còn không chịu thừa nhận mình sai, thì bạn nghĩ những lời chỉ trích của bạn có thể làm thay đổi được một người bình thường sao?
Bài học ở đây: Chỉ trích là vô bổ. Nó chỉ chạm vào lòng tự ái của người khác. Thay vì kết án, hãy tìm cách hiểu nguyên nhân. Hãy tự hỏi: “Nếu mình ở trong hoàn cảnh của anh ta, mình sẽ làm gì?”. Đó mới là nền tảng của thuật đắc nhân tâm.
3. Nghệ thuật giao tiếp đỉnh cao: Hãy ngậm miệng lại và lắng nghe!
Chúng ta ai cũng khao khát được thể hiện mình. Trong một buổi tiệc, ai cũng muốn thao thao bất tuyệt về những thành tựu của mình, về đứa con thông minh của mình, về chuyến du lịch đắt đỏ của mình.
Nhưng bạn biết ai mới là người được yêu mến nhất trong buổi tiệc đó không? Là người biết đặt câu hỏi và lắng nghe một cách say sưa.
Tác giả chỉ ra rằng: “Bạn có thể kết bạn được nhiều hơn trong 2 tháng bằng cách thực sự quan tâm đến người khác, hơn là trong 2 năm cố gắng làm cho người khác quan tâm đến bạn”.
Đừng cố tỏ ra mình là một kẻ thú vị. Hãy tỏ ra hứng thú với câu chuyện của đối phương. Tạo hóa cho chúng ta hai cái tai nhưng chỉ có một cái miệng, là để chúng ta nghe nhiều gấp đôi nói. Khi bạn trao cho ai đó sự chú ý trọn vẹn, bạn đang tặng họ một món quà vô giá mà không một chiếc ví hàng hiệu nào sánh bằng.
4. Cách duy nhất để thắng một cuộc tranh cãi là… Né nó đi!
Bạn đã bao giờ cãi nhau tay đôi với ai đó trên mạng xã hội chưa? Dù bạn đưa ra bằng chứng rành rành, lý luận sắc bén, đối phương có chịu thừa nhận họ sai không? Chắc chắn là không! Họ sẽ block bạn, hoặc tiếp tục lôi lý lẽ cùn ra để cãi lại.
Cuốn sách khẳng định: Không bao giờ có người chiến thắng trong một cuộc tranh cãi.
- Nếu bạn thua, bạn đã thua.
- Nếu bạn thắng, bạn đánh bẹp lòng tự tôn của đối phương, khiến họ bẽ mặt và oán hận bạn. Vậy thực chất là bạn vẫn thua!
Người khôn ngoan không tốn năng lượng vào việc chứng minh mình đúng. Nếu có bất đồng, hãy tìm ra điểm chung để đồng thuận trước, tự nhận sai lầm của mình (nếu có), và giữ thể diện cho người khác. “Anh nói có phần đúng đấy, lúc đầu tôi cũng nghĩ như anh…” – một câu nói mở bài như vậy có thể dập tắt mọi ngọn lửa sân hận.
5. Điểm cộng & Điểm trừ (Review Công Tâm từ Quang VN)
Điểm cộng:
- Giá trị vượt thời đại: Dù xuất bản từ năm 1936, nhưng những nguyên lý về tâm lý con người trong sách chưa bao giờ lỗi thời. Thậm chí trong thời đại mạng xã hội đầy rẫy sự sân si này, nó lại càng cần thiết hơn bao giờ hết.
- Ví dụ thực tế, sống động: Không lý thuyết suông. Sách đầy ắp những câu chuyện từ các vĩ nhân như Abraham Lincoln, Benjamin Franklin đến những người bình thường.
Điểm trừ nho nhỏ:
- Góc nhìn văn hóa: Cuốn sách mang đậm văn hóa phương Tây (khen ngợi trực diện, cởi mở). Khi áp dụng ở môi trường Á Đông (nơi con người chuộng sự khiêm tốn, ý nhị), bạn cần biết cách gia giảm liều lượng lời khen sao cho phù hợp, tránh để bị đánh giá là “vồ vập” hay “giả trân”.
- Đòi hỏi sự “tu tâm” rất lớn: Đọc thì dễ, nhưng để làm được việc không phán xét, không tức giận khi bị xúc phạm là cực kỳ khó. Bạn phải thực hành nó như một môn tu tập suốt đời.
Lời kết
Các bạn ạ,
Chúng ta có thể là những lập trình viên xuất sắc nhất, những chuyên gia tài chính giỏi nhất, nhưng nếu chúng ta không biết cách đối nhân xử thế, sự nghiệp của chúng ta sẽ rất nhanh chạm trần. Học cách làm việc với máy móc thì dễ, nhưng học cách làm việc với cảm xúc của con người mới là bài toán khó nhất thế gian.
Cuốn sách “Đắc Nhân Tâm” không dạy bạn cách trở thành một con tắc kè hoa gió chiều nào xoay chiều nấy. Nó dạy bạn cách mài giũa lại cái “Bản ngã” (Ego) sắc lẹm của mình, để trở thành một con người bao dung hơn, ấm áp hơn và sâu sắc hơn.
Nếu bạn đã từng vứt xó cuốn sách này vì nghĩ nó là “sách dạy thảo mai”, hãy thử nhặt nó lên và đọc lại bằng một tâm thế khác xem sao. Quang tin là bạn sẽ thấy cả một chân trời mới đấy!
Thân mến, Quang VN
P.S: Bạn thấy nguyên tắc giao tiếp nào là khó thực hiện nhất trong cuộc sống hiện đại? Với Quang, đó chính là việc “Không than phiền, oán trách”. Còn bạn thì sao? Hãy chia sẻ với Quang ở phần bình luận nhé!
Có thể bạn sẽ thích: