Chào các bạn, lại là Quang VN đây!
Cuối tuần thảnh thơi, chúng ta lại kéo ghế ngồi xuống, gọi một ly cà phê và tỉ tê với nhau những câu chuyện về tiền bạc và cuộc sống nhé.
Hôm nay, chủ đề của chúng ta sẽ đặc biệt chạm đến “nỗi đau” của những ai đang, hoặc sắp làm cha mẹ. Hãy thử thành thật với nhau: Có phải chúng ta đang chi hàng chục, hàng trăm triệu đồng cho con đi học thêm tiếng Anh, học đàn, học toán… với hy vọng duy nhất là con sẽ thi đỗ vào một trường Đại học danh tiếng, rồi sau này có một công việc lương cao, ổn định?
Nhưng đã bao giờ bạn tự hỏi: Tại sao có những đứa trẻ luôn đạt điểm 10 ở trường, là “con ngoan trò giỏi”, nhưng khi ra đời lại chật vật với nợ nần, làm việc quần quật mà vẫn tay trắng? Trong khi những học sinh cá biệt, điểm lẹt đẹt ngày xưa, giờ lại đang làm chủ doanh nghiệp và thuê chính những bạn “học sinh giỏi” kia về làm cho mình?
Nếu bạn đang thắc mắc điều đó, thì cuốn sách “Dạy Con Làm Giàu Tập 4: Con giàu con thông minh” (Rich Kid, Smart Kid) của Robert Kiyosaki chính là gáo nước lạnh sẽ làm bạn thức tỉnh.
Cuốn sách này không dạy con bạn cách giải toán nhanh hơn. Nó dạy bố mẹ cách bảo vệ và phát triển “Thiên tài tài chính” bên trong mỗi đứa trẻ. Hãy cùng Quang lật mở những bài học “ngược đời” từ cuốn sách này nhé!
1. Cú tát tỉnh ngộ: Trường học đào tạo “Người làm thuê”, không đào tạo “Ông chủ”
Chúng ta luôn tin rằng trường học là nơi chuẩn bị cho trẻ em bước vào thế giới thực. Nhưng Robert Kiyosaki đã vạch trần một sự thật phũ phàng: Hệ thống giáo dục truyền thống được thiết kế từ thời Cách mạng Công nghiệp, với mục đích duy nhất là tạo ra những người công nhân/nhân viên vâng lời (Nhóm E trong Kim Tứ Đồ).
Ở trường học:
- Bạn làm sai, bạn bị điểm kém, bị phạt.
- Bạn hỏi bài người khác, bạn bị gọi là “gian lận”.
- Bạn phải tuân thủ đúng một đáp án có sẵn của giáo viên.
Nhưng thế giới thực của giới làm giàu thì sao?
- Không có doanh nhân nào thành công mà chưa từng phá sản, làm sai và thử lại. (Thất bại là mẹ thành công).
- Không có tỷ phú nào tự làm mọi việc một mình. Họ hợp tác, họ “hỏi bài” những chuyên gia giỏi nhất (Luật sư, kế toán). (Đó là mượn lực/Teamwork).
- Không bao giờ chỉ có MỘT đáp án đúng cho một bài toán kinh doanh.
Vì vậy, nếu bạn phó mặc hoàn toàn tương lai của con cho nhà trường, bạn đang đào tạo ra một người làm thuê xuất sắc, chứ không phải một người làm chủ đồng tiền. Việc giáo dục tài chính BẮT BUỘC phải bắt đầu từ bàn ăn của gia đình!
2. Con bạn là một Thiên Tài, chỉ là đang bị “Chấm điểm” sai cách!
Bạn có từng mắng con mình là “dốt” khi nó bị điểm kém môn Toán, dù nó hát rất hay hoặc lắp ráp lego cực đỉnh không?
Kiyosaki mượn câu nói kinh điển của Albert Einstein: “Ai cũng là thiên tài. Nhưng nếu bạn đánh giá một con cá qua khả năng trèo cây, nó sẽ sống cả đời với niềm tin rằng nó là một kẻ ngốc.”
Cuốn sách chỉ ra rằng mỗi đứa trẻ có một “Công thức chiến thắng” (Winning Formula) và một cách học khác nhau. Có đứa trẻ học bằng thị giác (thích đọc, nhìn), có đứa học bằng thính giác (thích nghe giảng), nhưng có những đứa trẻ chỉ học được bằng Động năng (phải được sờ, chạm, tháo lắp, vận động).
Trường học hiện tại đa số chỉ thiên vị những đứa trẻ học qua Nghe và Đọc. Những đứa trẻ “Động năng” thường bị gắn mác là tăng động, cá biệt. Nhiệm vụ của bố mẹ không phải là ép con học theo cách của nhà trường, mà là quan sát để tìm ra thế mạnh bẩm sinh của con, và dùng chính lăng kính đó để dạy con về tiền bạc.
3. Nghệ thuật dạy con bằng “Tiền Tiêu Vặt”
Đây là bài học thực chiến nhất mà bất kỳ phụ huynh nào cũng có thể áp dụng ngay!
Rất nhiều bố mẹ dùng tiền tiêu vặt như một công cụ “trả lương” hoặc “mua chuộc”: “Con quét nhà đi mẹ cho 20 ngàn”, “Con được điểm 10 bố thưởng 100 ngàn”. Kiyosaki cảnh báo: Hành động này đang vô tình rèn cho con tư duy của người làm thuê – bán thời gian/sức lao động để đổi lấy tiền.
Người Cha Giàu dạy rằng: Hãy cho con một khoản tiền tiêu vặt cố định (như một nguồn vốn), và dạy con cách QUẢN LÝ số tiền đó. Hãy dạy con chia số tiền đó làm 3 hũ:
- Quỹ Tiết kiệm/Đầu tư: Để mua những thứ sinh ra tiền (nuôi heo đất, gửi tiết kiệm, hoặc mua đồ vụn vặt về tái chế bán lại).
- Quỹ Chi tiêu: Để mua những món đồ chơi con thích (Tiêu sản).
- Quỹ Tự thiện: Dạy con về sự cho đi.
Thay vì bảo: “Bố mẹ không có tiền mua món đồ chơi đó cho con đâu”, hãy hỏi con: “Làm thế nào để con có thể tự kiếm đủ tiền mua nó từ nguồn vốn hiện tại của con?”. Đó là cách kích hoạt trí thông minh tài chính!
4. Cho phép con được… THẤT BẠI!
Người Việt chúng ta quá bảo bọc con cái. Chúng ta sợ con vấp ngã, sợ con mất tiền. Nhưng ở nửa bên phải Kim Tứ Đồ (Nhóm B và I), thất bại là thứ không thể tránh khỏi.
Kiyosaki khuyên bố mẹ hãy dùng các Trò chơi (Games) để dạy con. Chẳng hạn như cờ tỷ phú (Monopoly) hay trò Cashflow do chính ông sáng tạo. Trong trò chơi, trẻ con được phép mạo hiểm, mua đất, phá sản, mất sạch tiền… và sau đó chúng chỉ cần cười xòa, chơi lại ván khác và rút kinh nghiệm. Việc học qua trò chơi và những lần vấp ngã nhỏ lúc còn bé sẽ tạo ra một “sức bật tinh thần” (Resilience) tuyệt vời, giúp con không bị hoảng loạn khi đối mặt với những cuộc khủng hoảng tiền bạc thật sự lúc trưởng thành.
5. Điểm cộng & Điểm trừ (Review Công Tâm từ Quang VN)
Điểm cộng to đùng:
- Giải tỏa áp lực điểm số: Đọc xong, các bố mẹ sẽ thở phào nhẹ nhõm và không còn bị stress nặng nề khi con mình không đứng nhất lớp nữa. Bạn sẽ nhìn nhận con cái dưới một ánh mắt trân trọng và thấu hiểu hơn rất nhiều.
- Tư duy giáo dục đi trước thời đại: Sách giúp bố mẹ nhận ra lỗ hổng của giáo dục truyền thống để từ đó tự mình “trám” vào những chỗ trống đó cho con.
Điểm trừ cần cẩn trọng:
- Góc nhìn khá gay gắt về trường học: Kiyosaki có xu hướng “bài xích” trường học hơi mạnh mẽ. Các bố mẹ cần tỉnh táo: Chúng ta không xúi con bỏ học hay coi thường giáo viên. Giáo dục hàn lâm (đọc, viết, tính toán) vẫn là nền tảng bắt buộc. Chúng ta chỉ BỔ SUNG giáo dục tài chính song song với giáo dục nhà trường, chứ không thay thế nó hoàn toàn.
Lời kết
Các bậc làm cha làm mẹ ạ,
Tài sản lớn nhất mà chúng ta để lại cho con cái không phải là một cuốn sổ tiết kiệm vài tỷ đồng hay một căn nhà mặt phố. Nếu con bạn không có tư duy tài chính, số tiền đó sẽ bốc hơi chỉ sau vài năm.
Tài sản vô giá nhất chính là Sự giáo dục về đồng tiền, là việc trao cho con chiếc cần câu và bản lĩnh để sinh tồn trong bất kỳ bối cảnh kinh tế khắc nghiệt nào.
Cuốn sách “Dạy Con Làm Giàu Tập 4: Con giàu con thông minh” là một hồi chuông cảnh tỉnh. Nó vạch ra trách nhiệm thực sự của những người làm cha mẹ. Thay vì bắt con học bù đầu từ sáng đến khuya, cuối tuần này, hãy rủ con cùng ngồi xuống chơi một ván cờ tỷ phú. Đó có thể là bước đi đầu tiên trên hành trình tự do tài chính của con bạn đấy!
Thân mến, Quang VN
P.S: Thử ngẫm lại xem, bài học đầu tiên về tiền bạc mà bố mẹ bạn từng dạy bạn ngày xưa là gì? Và bây giờ, bạn đang áp dụng bài học đó với con cái mình ra sao? Hãy cùng Quang chia sẻ quan điểm nuôi dạy con ở phần bình luận nhé!
Có thể bạn sẽ thích: