Chào các bạn, Quang VN đây!
Có bao giờ bạn rơi vào tình cảnh trớ trêu này chưa: Hì hục học 50 từ vựng tiếng Anh tối hôm qua, cảm thấy mình nhớ như in, tự tin sáng mai đi thi sẽ “xử đẹp” bài test. Nhưng sáng hôm sau ngủ dậy… Bùm! Trong đầu trắng trơn, chỉ còn lơ mơ nhớ được khoảng… 5 từ?
Hay bạn đọc một cuốn sách tâm đắc, nhưng 1 tháng sau nhìn lại bìa sách, bạn chỉ nhớ mang máng là “nó hay lắm”, còn nội dung chi tiết thì bay biến đâu mất tiêu?
Nếu câu trả lời là “Có”, thì xin chúc mừng, bạn không hề cô đơn. Và quan trọng hơn, bạn không hề ngốc!
Bộ não của chúng ta được lập trình để… quên. Đó là cơ chế sinh học. Nhưng làm sao để “hack” cơ chế đó, để giữ lại những gì quan trọng? Hôm nay, Quang sẽ giới thiệu cho các bạn cuốn sách (và phương pháp) đã cứu vớt cuộc đời đi học và làm việc của mình: “Phương pháp học siêu trí nhớ của Ebbinghaus“.
1. Sự thật phũ phàng: Chúng ta quên nhanh hơn mình tưởng!
Trước khi đọc cuốn sách này, Quang cứ nghĩ trí nhớ kém là do mình thiếu tập trung, hay do… ăn thiếu i-ốt. Nhưng Hermann Ebbinghaus – nhà tâm lý học người Đức – đã chứng minh điều ngược lại bằng một biểu đồ nổi tiếng: Đường cong lãng quên (The Forgetting Curve).
Nhìn vào biểu đồ này, bạn có thấy giật mình không?
- Chỉ sau 20 phút, chúng ta quên mất 42% lượng kiến thức vừa nạp.
- Sau 1 giờ, chúng ta quên 56%.
- Và sau 1 ngày, gần 70% kiến thức đã “bốc hơi” không dấu vết.
Cuốn sách giải thích điều này cực kỳ dễ hiểu: Não bộ coi hầu hết thông tin mới là “rác” và sẽ dọn dẹp nó đi để tiết kiệm năng lượng. Nhiệm vụ của chúng ta là phải lừa não bộ rằng: “Ê não, thông tin này quan trọng lắm, đừng xóa nha!”.
2. Bí mật của “Siêu trí nhớ”: Không phải là NHỒI NHÉT, mà là LẶP LẠI
Đây là điểm mấu chốt của cuốn sách.
Ngày xưa mỗi lần thi học kỳ, Quang hay thức đêm “cày” xuyên màn đêm. Sáng hôm sau thi xong là quên sạch. Đó là cách học Massed Practice (Học dồn). Nó cực hại não và không hiệu quả.
Phương pháp Ebbinghaus đề xuất kỹ thuật Spaced Repetition (Lặp lại ngắt quãng).
Tưởng tượng não bạn là một khu rừng rậm. Kiến thức mới là một con đường mòn bạn vừa phát quang. Nếu bạn chỉ đi một lần, cỏ dại sẽ mọc lại che lấp lối đi ngay hôm sau. Nhưng nếu cứ cách một khoảng thời gian bạn lại đi lại con đường đó, dần dần nó sẽ trở thành đường cao tốc.
Cuốn sách cung cấp một “lịch trình vàng” để ôn tập mà mình đã áp dụng và thấy hiệu quả kinh khủng:
- Ôn lần 1: Ngay sau khi học 20 phút.
- Ôn lần 2: Sau đó 1 tiếng.
- Ôn lần 3: Sau đó 1 ngày.
- Ôn lần 4: Sau đó 1 tuần.
- Ôn lần 5: Sau đó 1 tháng.
Nghe thì có vẻ “công nghiệp”, nhưng tin Quang đi, thà tốn 5 phút ôn lại đúng thời điểm còn hơn tốn 5 tiếng học lại từ đầu.
3. Ứng dụng thực tế: Từ lý thuyết đến “vũ khí” học tập
Sách không chỉ đưa ra lý thuyết suông. Nó hướng dẫn cách áp dụng vào từng môn học cụ thể. Quang thích nhất là phần áp dụng cho việc học ngoại ngữ và các môn xã hội (cần nhớ nhiều dữ kiện).
Dưới đây là cách Quang đã “Việt hóa” phương pháp này vào cuộc sống của mình:
- Sử dụng Flash cards (Thẻ ghi nhớ): Đây là công cụ thần thánh nhất. Mặt trước ghi câu hỏi/từ vựng, mặt sau ghi đáp án.
- Kết hợp công nghệ: Thay vì ngồi canh giờ thủ công, Quang dùng app Anki (hoặc Quizlet). Mấy app này được lập trình sẵn thuật toán Ebbinghaus. Nó sẽ tự tính toán: từ nào bạn hay quên nó sẽ hiện ra nhiều, từ nào thuộc rồi nó sẽ hiện ít đi.
- Nguyên tắc “Gợi nhớ chủ động” (Active Recall): Khi ôn tập, đừng chỉ đọc lại (re-read). Hãy tự hỏi và tự trả lời trước khi lật đáp án. Cảm giác “nhức não” khi cố nhớ lại chính là lúc nơ-ron thần kinh đang được nối lại bền chặt nhất.
4. Những lầm tưởng tai hại về trí nhớ mà sách đã “bóc trần”
Đọc cuốn này xong, mình nhận ra mình đã sai lầm suốt bao năm qua:
- Sai lầm 1: “Mình không có năng khiếu ghi nhớ.” -> Sự thật: Trí nhớ không phải năng khiếu, nó là kỹ thuật. Giống như tập gym vậy, bạn tập đúng bài, cơ bắp (trí nhớ) sẽ to lên.
- Sai lầm 2: “Ghi chép càng đẹp, càng nhiều màu thì càng dễ nhớ.” -> Sự thật: Trang vở đẹp chỉ sướng mắt thôi. Quan trọng là quá trình xử lý thông tin trong đầu. Cuốn sách khuyên nên ghi chú theo kiểu Key-words (Từ khóa) và Sơ đồ tư duy thay vì chép nguyên văn.
5. Điểm trừ của cuốn sách (Review có tâm thì phải chê nhé!)
Dù rất thích, nhưng Quang cũng phải thú nhận vài điểm chưa ưng ý:
- Hơi khô khan: Sách viết theo phong cách nghiên cứu khoa học nên đôi chỗ hơi nhiều số liệu và biểu đồ. Nếu bạn là người thích đọc truyện kể lể ướt át thì có thể sẽ hơi buồn ngủ đoạn đầu.
- Cần kỷ luật thép: Phương pháp Ebbinghaus nhìn thì dễ (chỉ là ôn lại thôi mà), nhưng để tuân thủ đúng cái lịch trình 1 ngày – 1 tuần – 1 tháng kia là cả một sự nỗ lực. Rất dễ bỏ cuộc ở tuần thứ 2.
Lời kết
Các bạn ạ,
Trong thời đại thông tin bùng nổ như bây giờ, ai sở hữu khả năng học nhanh và nhớ lâu, người đó nắm giữ lợi thế cạnh tranh cực lớn. Dù bạn đang muốn học thêm một ngoại ngữ, thi chứng chỉ hành nghề, hay đơn giản là muốn nhớ tên đối tác sau buổi gặp đầu tiên, “Phương pháp học siêu trí nhớ của Ebbinghaus” đều là một cuốn cẩm nang gối đầu giường.
Đừng để bộ não của mình là một chiếc rổ tre, múc nước đến đâu chảy đi đến đấy. Hãy biến nó thành một chiếc két sắt kiên cố.
Hãy thử áp dụng quy tắc lặp lại này ngay hôm nay với một việc nhỏ (ví dụ như nhớ số điện thoại của người yêu mới chẳng hạn ^^), và quay lại đây khoe kết quả với Quang nhé!
Thân mến, Quang VN
P.S: Bạn đang dùng app nào để học từ vựng hay ghi nhớ? Anki, Quizlet hay sổ tay truyền thống? Comment bên dưới để anh em cùng tham khảo nhé!
Có thể bạn sẽ thích: