Chào các bạn, lại là Quang VN đây!
Cuối tuần này, chúng ta hãy tạm gác lại những bảng biểu Excel khô khan, những chỉ số chứng khoán xanh đỏ hay những chiến lược chốt sale căng thẳng nhé. Hãy rót một ly cà phê, kéo ghế ngồi lại đây như hai người bạn, và cùng Quang trò chuyện về một thứ mà chúng ta dành cả đời để theo đuổi nhưng lại rất ít khi thực sự hiểu nó: Tiền bạc.
Đã bao giờ bạn thắc mắc: Tại sao có những vị bác sĩ, kỹ sư thông minh tuyệt đỉnh, tính toán siêu phàm nhưng lại nợ nần ngập đầu và phá sản? Trong khi đó, có những người làm nghề gác cổng, lao công, cả đời chẳng học qua trường lớp tài chính nào, nhưng khi qua đời lại để lại khối tài sản hàng triệu đô la?
Lý do cực kỳ phũ phàng: Thành công về mặt tài chính không liên quan nhiều đến sự thông minh hay kiến thức toán học của bạn. Nó liên quan mật thiết đến CÁCH BẠN HÀNH XỬ. Và hành vi thì lại cực kỳ khó dạy!
Đó chính là cốt lõi của cuốn sách “Tâm Lý Học Về Tiền” (The Psychology of Money) của tác giả Morgan Housel. Cuốn sách này không cho bạn 3 mã cổ phiếu để mua ngày mai, cũng không có công thức tính lãi suất phức tạp. Nó lột trần những “ảo giác” của chúng ta về sự giàu có.
Hãy cùng Quang mổ xẻ xem những cạm bẫy tâm lý nào đang ngăn chúng ta chạm đến tự do tài chính nhé!
1. Cú tát tỉnh ngộ: Không ai bị điên cả! (Ngừng phán xét ví tiền của người khác)
Bạn thấy một người bạn dồn hết tiền tiết kiệm đi mua Bitcoin và chửi họ là liều lĩnh, ngớ ngẩn. Bạn thấy bố mẹ mình khư khư giữ tiền mặt hoặc mua vàng cất dưới gầm giường, bạn càu nhàu rằng họ quá bảo thủ và lãng phí cơ hội đầu tư.
Chúng ta rất thích phán xét cách dùng tiền của người khác. Nhưng Morgan Housel nhắc nhở một chân lý: Không ai bị điên cả. Mỗi quyết định tài chính đều hoàn toàn hợp lý đối với họ tại thời điểm đó, dựa trên lăng kính thế hệ và trải nghiệm cá nhân của họ.
- Bố mẹ bạn sinh ra trong thời kỳ chiến tranh, lạm phát phi mã, tiền giấy mất giá sau một đêm, nên đối với họ, sự an toàn (vàng) là tôn chỉ số 1.
- Bạn sinh ra trong thời kỳ Internet bùng nổ, chứng kiến những người trúng đậm nhờ công nghệ, nên bạn thích rủi ro (crypto, cổ phiếu).
Bài học thực chiến: Ngừng áp đặt tư duy của mình lên người khác. Và quan trọng hơn, khi bạn đi đầu tư hay bán hàng, hãy thấu hiểu “tâm lý thế hệ” của khách hàng để biết tại sao họ lại sợ hãi hay chần chừ trước đề nghị của bạn.
2. Lấp lánh (Rich) và Thịnh vượng (Wealthy) là hai khái niệm khác nhau
Đây là phần Quang thấy “thấm” nhất trong cuốn sách. Chúng ta sống trong thời đại mạng xã hội, nơi người ta thi nhau khoe siêu xe, đồng hồ hiệu, những chuyến du lịch xa hoa. Chúng ta gọi họ là người “Giàu có”.
Tác giả dội một gáo nước lạnh: Khi bạn thấy một người lái chiếc Ferrari trị giá 300.000 đô la, điều duy nhất bạn biết chắc chắn về tài chính của anh ta là: Anh ta vừa có ít đi 300.000 đô la so với trước khi mua chiếc xe đó (hoặc anh ta đang ôm một khoản nợ khổng lồ).
Sự thật là:
- Lấp lánh (Rich) là thu nhập hiện tại. Là chiếc siêu xe, bộ quần áo đắt tiền bạn cố mua để người khác nhìn thấy.
- Thịnh vượng (Wealthy) là những thứ BẠN KHÔNG NHÌN THẤY. Đó là những chiếc xe chưa được mua, những viên kim cương chưa được sắm. Thịnh vượng là những tài sản tài chính chưa được chuyển hóa thành đồ vật.
Chúng ta hay bị nhầm lẫn giữa việc “muốn trở nên thịnh vượng” với “muốn tiêu tiền như người giàu”. Hãy nhớ: Sự thịnh vượng thực sự nằm ở khả năng kiểm soát cái tôi, kìm hãm khao khát khoe khoang để giữ lại tiền cho tương lai.
3. Cổ tức cao nhất của đồng tiền là: Mua lại thời gian
Nhiều người cắm đầu kiếm tiền chỉ để mua một cái nhà to hơn, một cái xe xịn hơn. Nhưng theo Morgan Housel, hình thức cao nhất của sự giàu có, phần thưởng vĩ đại nhất mà tiền bạc mang lại, chỉ gói gọn trong một câu:
“Khả năng thức dậy mỗi sáng và nói: Hôm nay, tôi có thể làm bất cứ điều gì tôi muốn.”
Đồng tiền không sinh ra để biến bạn thành nô lệ của những món đồ đắt đỏ. Đồng tiền sinh ra để mua lại sự tự do.
- Có tiền tiết kiệm, bạn có quyền từ chối một công việc độc hại với một ông sếp tồi tệ mà không sợ chết đói.
- Có tiền dự phòng, bạn có quyền ốm vài ngày mà không nơm nớp lo sợ hóa đơn cuối tháng.
- Có sự thịnh vượng, bạn kiểm soát được lịch trình ngày thứ Ba của mình, ở bên con cái khi chúng cần.
Đừng kiếm tiền để đổi lấy sự ngưỡng mộ (thứ vô hình và ảo tưởng) của người ngoài. Hãy kiếm tiền để đổi lấy quyền kiểm soát thời gian của chính mình.
4. Bí mật “nhàm chán” của Warren Buffett
Ai cũng biết Warren Buffett là nhà đầu tư vĩ đại nhất mọi thời đại. Chúng ta xẻ thịt các phương pháp định giá cổ phiếu, phân tích báo cáo tài chính của ông để học lỏm.
Nhưng cuốn sách bóc trần một sự thật giật mình: Bí mật lớn nhất của Warren Buffett không chỉ là khả năng chọn cổ phiếu giỏi. Bí mật của ông là Yếu Tố Thời Gian. Buffett bắt đầu đầu tư từ năm 10 tuổi và ông vẫn tiếp tục làm điều đó ở tuổi 90. Hơn 81 tỷ đô la trong tổng số 84 tỷ đô la tài sản của ông được tạo ra SAU sinh nhật lần thứ 65 của ông.
Đó là sức mạnh tàn khốc của Lãi kép (Compounding). Bạn không cần phải tìm ra những phi vụ x10, x20 tài sản chỉ sau 1 đêm (thường đi kèm rủi ro mất trắng). Cách làm giàu chắc chắn nhất lại vô cùng nhàm chán: Kiếm một mức lợi nhuận ổn định, và để thời gian (hàng chục năm) làm phần việc còn lại.
- Lãi kép là gì? Công thức kỳ diệu biến tiền lẻ thành gia tài triệu đô
- Công cụ TÍNH LÃI KÉP, giá trị tiền gửi, lợi nhuận đầu tư hoàn toàn miễn phí
5. Điểm cộng & Điểm trừ (Review Công Tâm từ Quang VN)
Điểm cộng to đùng:
- Chữa lành tâm lý tài chính: Cuốn sách được viết dưới dạng 20 câu chuyện ngắn, giống hệt như một buổi tâm tình. Đọc xong, bạn không thấy áp lực phải làm giàu nhanh nữa, mà thấy bình an, nhẹ nhõm và biết thế nào là “ĐỦ”.
- Góc nhìn siêu thực tế: Nó giải thích được tại sao những người cực kỳ thông minh lại hay đưa ra những quyết định tài chính ngu ngốc (vì họ để cảm xúc lấn át lý trí).
Điểm trừ nho nhỏ:
- Thiếu “How-to”: Nếu bạn đang tìm kiếm một cuốn cẩm nang kiểu “hướng dẫn mở tài khoản chứng khoán”, “cách định giá bất động sản” thì đây KHÔNG phải là cuốn sách dành cho bạn. Nó cung cấp “Mindset” (Lối tư duy) chứ không cung cấp “Tool” (Công cụ).
Lời kết
Các bạn ạ,
Chúng ta có thể thuê người quản lý quỹ, có thể mua phần mềm phân tích kỹ thuật, nhưng không ai có thể làm thay chúng ta việc kiểm soát cảm xúc, lòng tham và nỗi sợ hãi của chính mình.
Cuốn sách “Tâm Lý Học Về Tiền” là một tấm gương soi chiếu nội tâm cực kỳ xuất sắc. Nó nhắc nhở chúng ta rằng: Việc quản lý tiền bạc tốt không đòi hỏi bạn phải là một thiên tài toán học. Nó chỉ đòi hỏi bạn bớt đi một chút cái tôi, thêm vào một chút sự kiên nhẫn, và ngừng quan tâm đến việc người khác nghĩ gì về chiếc xe bạn đang đi.
Nếu cuối tuần này bạn chưa biết đọc gì, hãy pha một ly cà phê và ngấu nghiến cuốn sách này nhé. Nó sẽ định hình lại toàn bộ cách bạn kiếm tiền, giữ tiền và tiêu tiền trong phần đời còn lại đấy!
Thân mến, Quang VN
P.S: Có bao giờ bạn mua một món đồ đắt tiền (điện thoại xịn, túi xách hiệu) chỉ vì muốn “bằng bạn bằng bè”, nhưng sau đó lại thấy hối hận vì nó chẳng mang lại hạnh phúc lâu dài chưa? Cùng kể chuyện “vung tay quá trán” của bạn ở phần bình luận để chúng ta cùng rút kinh nghiệm nhé!
Có thể bạn sẽ thích: